Bản văn Masorete

Tiếng Hê-bơ-rơ được viết chỉ bằng phụ âm. Trong nhiều thế kỷ, các ký lục chép tay các sách của Kinh Thánh Hê-bơ-rơ, và để kiểm tra bản sao, họ đếm số câu, số chữ và số mẫu tự của mỗi sách. Đến đầu thế kỷ II SCN, một dạng bản văn phụ âm đã trở thành chuẩn trong người Do Thái; các cuộn sách Biển Chết cho thấy dạng ấy có từ sớm hơn nhiều, và cũng cho thấy những dạng bản văn khác được dùng song song với nó.

Trong khoảng từ năm 500 đến 1000 SCN, các học giả Do Thái gọi là người Masorete, từ chữ masorah, “truyền thống”, làm việc chủ yếu tại Ti-bê-ri-át bên biển Ga-li-lê. Họ thêm các dấu nguyên âm và dấu nhấn để truyền lại cách đọc đã được tiếp nhận, kèm những ghi chú bên lề. Chỗ nào họ cho rằng người chép đã sai, họ để nguyên chữ đã viết và ghi chú điều phải đọc. Người đọc nói Adonai, “Chúa”, thay cho danh Đức Chúa Trời YHWH, và người Masorete viết các nguyên âm của Adonai kèm theo danh ấy — đó là nguồn gốc của dạng “Jehovah”, trong Kinh Thánh tiếng Việt là “Giê-hô-va”. Cổ bản Aleppo, được Aaron ben Asher thêm dấu vào thế kỷ X, chỉ còn sót lại một phần sau các vụ bạo loạn năm 1947; Cổ bản Leningrad, chép năm 1008 SCN, là bản chép tay Kinh Thánh Hê-bơ-rơ trọn vẹn cổ nhất và là nền tảng của các ấn bản học thuật ngày nay.