Bản Bảy Mươi

Bản Bảy Mươi (Septuagint) là bản dịch Kinh Thánh Hê-bơ-rơ cổ nhất được biết đến, dịch sang tiếng Hy Lạp cho người Do Thái ở Ê-díp-tô và các xứ khác không còn hiểu tiếng Hê-bơ-rơ. Tên của nó, tiếng La-tinh nghĩa là “bảy mươi” và viết là LXX, đến từ một câu chuyện trong Thư của Aristeas, viết khoảng năm 150–100 TCN: vua Ptolemy II của Ê-díp-tô muốn có Luật pháp cho thư viện của mình ở A-léc-xan-tri, và 72 trưởng lão, mỗi chi phái sáu người, đã dịch nó trong 72 ngày. Các sử gia xem đây là truyền thuyết; năm sách của Môi-se có lẽ được dịch vào thế kỷ III TCN, các sách khác do nhiều người dịch về sau.

Có những chỗ bản Hy Lạp theo một bản văn Hê-bơ-rơ khác với bản văn Masorete: sách Giê-rê-mi của nó ngắn hơn khoảng một phần tám, các chương xếp theo thứ tự khác, và các cuộn sách Giê-rê-mi ở Biển Chết có cả hai dạng. Theo một quan điểm, những khác biệt ấy đến từ các dịch giả, theo quan điểm khác là từ một nguyên bản Hê-bơ-rơ khác. Bản Bảy Mươi cũng chứa những sách không có trong Kinh Thánh Hê-bơ-rơ, ngày nay có trong Kinh Thánh của Chính Thống giáo và Công giáo. Đó là Cựu Ước của Hội thánh đầu tiên nói tiếng Hy Lạp, và phần lớn các trích dẫn trong Tân Ước theo nó: thư Hê-bơ-rơ trích Thi Thiên 40 là “Chúa đã sắm sửa một thân thể cho tôi”, trong khi bản Hê-bơ-rơ đọc là “Chúa đã sỏ tai tôi”.