Bible Explorer

Encyklopedia › Jak powstała Biblia

Jak powstała Biblia

Tekst masorecki

Od hebrajskiego masorah, „tradycja” · Tyberiada, ok. 500–1000 n.e. · podstawa współczesnych wydań Biblii hebrajskiej

Po hebrajsku pisano samymi spółgłoskami. Przez stulecia pisarze ręcznie przepisywali księgi Biblii hebrajskiej, a by sprawdzić swoje kopie, liczyli wersety, słowa i litery każdej księgi. Na początku II wieku n.e. jedna postać tekstu spółgłoskowego stała się wśród Żydów obowiązująca; zwoje znad Morza Martwego pokazują, że sięga ona znacznie wcześniejszych czasów, ale też że obok niej używano innych postaci tekstu.

Mniej więcej między 500 a 1000 n.e. żydowscy uczeni zwani masoretami, od masorah, „tradycja”, pracowali głównie w Tyberiadzie nad Jeziorem Galilejskim. Dodali znaki samogłosek i akcentów, by przekazać przyjęte odczytanie, wraz z uwagami na marginesach. Tam, gdzie uważali, że kopista się pomylił, zostawiali zapisane słowo i zaznaczali, jak należy je czytać. Zamiast imienia Bożego YHWH czytający mówili Adonai, „Pan”, a masoreci zapisywali przy tym imieniu samogłoski słowa Adonai – stąd forma „Jehowa”. Kodeks z Aleppo, zaopatrzony w samogłoski przez Aarona ben Aszera w X wieku, przetrwał zamieszki w 1947 roku tylko częściowo; Kodeks Leningradzki, przepisany w 1008 n.e., jest najstarszym kompletnym rękopisem Biblii hebrajskiej i podstawą dzisiejszych wydań naukowych.

Kluczowe wersety

Mojżesz zapisuje prawo w księdzePwt 31:24I kiedy Mojżesz skończył zapisywać słowa tego prawa w księdze;
Król sporządza sobie odpis prawaPwt 17:18A gdy już zasiądzie na swym królewskim tronie, napisze sobie w księdze odpis tego prawa od kapłanów Lewitów.
„Zapisz na nim wszystkie poprzednie słowa”Jr 36:28Weź sobie jeszcze inny zwój i zapisz na nim wszystkie poprzednie słowa, które były na pierwszym zwoju, spalonym przez Joakima, króla Judy.
„Ani jedna jota, ani jedna kreska”Mt 5:18Zaprawdę bowiem powiadam wam: Dopóki niebo i ziemia nie przeminą, ani jedna jota, ani jedna kreska nie przeminie z prawa, aż wszystko się wypełni.

Źródła

Na podstawie Tyndale Open Bible Dictionary, skrócone i opracowane · CC BY-SA 4.0

Tyndale Open Bible Dictionary © 2023 Tyndale House Publishers · CC BY-SA 4.0 — Masora*, Masoretes*; Bible*, Manuscripts and Text of the (Old Testament): Manuscripts with the Masoretic Text; Bible*, Manuscripts and Text of the (Old Testament): Important Dead Sea Scroll Manuscripts

Na podstawie Tyndale Open Bible Dictionary: hasła wybrane, skrócone i opowiedziane własnymi słowami (tylko historia, przyroda i codzienne życie), w językach innych niż angielski przetłumaczone maszynowo. Oryginał wydawnictwa Tyndale House Publishers jest dostępny bezpłatnie na tyndaleopenresources.com.

Jak powstała Biblia

Więcej w tym temacie

Jak powstała Biblia