Uchapishaji na Biblia za Matengenezo

Hadi karne ya 15 kila Biblia ilinakiliwa kwa mkono. Johannes Gutenberg wa Mainz alichapisha kwa herufi za chuma zinazohamishika; kitabu chake kikubwa cha kwanza, karibu 1455, kilikuwa Biblia ya Kilatini. Mwaka 1516 Erasmo alichapisha Agano Jipya la Kigiriki kwa msingi wa nakala chache za baadaye; kwa mabadiliko madogo, maandiko yake yakawa Textus Receptus, “maandiko yaliyopokelewa”. Sura kwa kawaida huhusishwa na Stephen Langton katika karne ya 13, na namba za mistari ya Agano Jipya na mpiga chapa Estienne mwaka 1551; wasomaji wa awali walitaja vifungu kwa yaliyomo, kama “katika kitabu cha Musa, katika habari za kichaka” (Marko 12:26).

Uchapishaji ulieneza tafsiri kutoka lugha za asili. Agano Jipya la Kijerumani la Martin Luther lilitoka mwaka 1522 na Biblia yake nzima mwaka 1534. Huko Uingereza, kikundi cha John Wycliffe kilikuwa kimetafsiri Biblia ya Kilatini karibu 1380–1382. William Tyndale alichapisha Agano Jipya lake kutoka Kigiriki ng’ambo mwaka 1525–26; nakala ziliingizwa Uingereza kwa magendo na kuchomwa, naye aliuawa karibu na Brussels mwaka 1536. Miles Coverdale alikamilisha Biblia ya kwanza ya Kiingereza iliyochapishwa mwaka 1535. Waingereza waliokuwa uhamishoni Geneva walitengeneza Biblia ya Geneva ya mwaka 1560, ya bei nafuu na iliyojaa maelezo. Mwaka 1604 Mfalme James I aliidhinisha tafsiri mpya bila maelezo kama hayo, na wasomi karibu 50 wakatoa King James Version ya mwaka 1611.