Zwoje znad Morza Martwego

Zimą 1946–47 beduińscy pasterze koło Wadi Qumran, na północno-zachodnim brzegu Morza Martwego, znaleźli w grocie starożytne zwoje przechowywane w wysokich dzbanach. W ciągu następnej dekady przeszukano setki grot; jedenaście koło Qumran dało dziesiątki tysięcy fragmentów z setek rękopisów, przeważnie na skórze. Przechowywanie dokumentów w glinianych naczyniach było dawnym zwyczajem (Księga Jeremiasza 32,14). Zwoje z pierwszej groty, wśród nich kompletna Księga Izajasza, są dziś wystawione w Sanktuarium Księgi w Jerozolimie.

Zwoje przepisano mniej więcej między III wiekiem p.n.e. a I wiekiem n.e. i ukryto, zanim Rzymianie zniszczyli to miejsce, około 68 n.e. Przed tym odkryciem najstarsze znane hebrajskie rękopisy Biblii pochodziły z około 900 n.e., więc zwoje są o mniej więcej tysiąc lat starsze. Reprezentowane są wszystkie księgi Biblii hebrajskiej z wyjątkiem Estery, najczęściej Psalmy, Księga Powtórzonego Prawa i Izajasz. Wiele tekstów biblijnych jest bliskich tekstowi masoreckiemu; inne stoją bliżej Septuaginty lub Pięcioksięgu Samarytańskiego. W grotach były też fragmenty Księgi Tobiasza i Syracha, które znajdują się w Bibliach prawosławnych i katolickich, Księgi Henocha i Księgi Jubileuszów, komentarz do Habakuka oraz własne reguły i hymny wspólnoty.