Septuaginta

Septuaginta to najstarszy znany przekład Biblii hebrajskiej, dokonany na grecki dla Żydów z Egiptu i innych krajów, którzy nie rozumieli już hebrajskiego. Jej nazwa, po łacinie „siedemdziesiąt”, zapisywana LXX, pochodzi z opowieści w Liście Arysteasza, napisanym około 150–100 p.n.e.: egipski król Ptolemeusz II chciał mieć Prawo w swojej bibliotece w Aleksandrii, a 72 starszych, po sześciu z każdego plemienia, przetłumaczyło je w 72 dni. Historycy uważają to za legendę; pięć ksiąg Mojżesza przetłumaczono prawdopodobnie w III wieku p.n.e., pozostałe księgi później, wielu tłumaczy.

Miejscami tekst grecki idzie za tekstem hebrajskim innym niż masorecki: jej Księga Jeremiasza jest o mniej więcej jedną ósmą krótsza, z rozdziałami w innej kolejności, a zwoje Jeremiasza znad Morza Martwego zawierają obie postacie. Według jednego poglądu takie różnice pochodzą od tłumaczy, według innego od innego hebrajskiego oryginału. Septuaginta zawiera też księgi, których nie ma w Biblii hebrajskiej, a które dziś znajdują się w Bibliach prawosławnych i katolickich. Była Starym Testamentem greckojęzycznego wczesnego Kościoła i większość cytatów w Nowym Testamencie idzie za nią: List do Hebrajczyków przytacza Psalm 40 słowami „przygotowałeś mi ciało”, gdzie tekst hebrajski brzmi „otworzyłeś mi uszy”.