Vulgate àti àwọn ìtumọ̀ àtijọ́ mìíràn

Lẹ́yìn ìgbèkùn, ọ̀pọ̀ àwọn Júù ń sọ èdè Aramaiki, a sì wá máa ń tẹ̀lé kíka Ìwé Mímọ́ nínú sinagọgu pẹ̀lú ìtumọ̀ ní èdè Aramaiki; a ń pe àwọn ìtumọ̀ tí kò so mọ́ ọ̀rọ̀ gẹ́lẹ́, tí ó sì ń ṣàlàyé yìí ní targum. Ọ̀pọ̀ ọ̀mọ̀wé rò pé Nehemiah 8:8 ṣàpèjúwe àṣà yìí. Targum Onkelos lórí Òfin gba ìrísí rẹ̀ tí ó dúró ní nǹkan bí ọ̀rúndún kejì tàbí kẹta L.K. Àwọn Kristẹni tí ń sọ èdè Siriaki ní Diatessaron ti Tatian, àpapọ̀ Ìhìnrere mẹ́rin tí a ṣe ní nǹkan bí ọdún 170 L.K., àti lẹ́yìn náà Peshitta, ẹ̀dà “tí ó rọrùn”, tí a tún yẹ̀ wò ní nǹkan bí ìparí ọ̀rúndún kẹrin.

Ní Ìwọ̀-oòrùn, Latin Àtijọ́ (Old Latin), tí a túmọ̀ láti èdè Giriki, wà ní lílò ní nǹkan bí ọdún 250 L.K. Ní ọdún 382, Póòpù Damasus ní kí ọ̀mọ̀wé náà Jerome tún àwọn Ìhìnrere yẹ̀ wò; lẹ́yìn náà, nítòsí Bẹtilẹhẹmu, Jerome túmọ̀ èyí tí ó pọ̀ jùlọ nínú Májẹ̀mú Láéláé láti èdè Heberu, ní nǹkan bí 390–405. A ṣe lámèyítọ́ iṣẹ́ rẹ̀ ní àkọ́kọ́, ṣùgbọ́n ó di Vulgate, Bíbélì “tí ó wọ́pọ̀”; ní ọdún 1546, Àpéjọ Trent sọ ọ́ di Bíbélì Latin tí ìjọ Kátólíìkì fọwọ́ sí. Àwọn ènìyàn mìíràn gba Bíbélì ní èdè tiwọn, nígbà mìíràn pẹ̀lú álífábẹ́ẹ̀tì tuntun: Coptic ní Ejibiti ní nǹkan bí ọ̀rúndún kẹta, Gothic láti ọwọ́ Ulfilas ní ọ̀rúndún kẹrin, Armenia ní ọ̀rúndún karùn-ún, Ge’ez ní Etiopia, àti Slavonic láti ọwọ́ àwọn arákùnrin Cyril àti Methodius ní ọ̀rúndún kẹsàn-án.