De Vulgaat en andere oude vertalingen

Na de ballingschap spraken veel Joden Aramees, en op de lezingen in de synagoge volgde na verloop van tijd een Aramese weergave; deze vrije, verklarende vertalingen werden targoems genoemd. Veel geleerden denken dat Nehemia 8:8 dit gebruik beschrijft. De Targoem Onkelos op de Wet kreeg zijn vaste vorm rond de 2e of 3e eeuw n.Chr. Syrischsprekende christenen hadden het Diatessaron van Tatianus, een samenvoeging van de vier evangeliën uit ongeveer 170 n.Chr., en later de Pesjitta, de “eenvoudige” vertaling, die rond het einde van de 4e eeuw werd herzien.

In het Westen was rond 250 n.Chr. de Vetus Latina in gebruik, vertaald uit het Grieks. In 382 vroeg paus Damasus de geleerde Hiëronymus de evangeliën te herzien; later, bij Bethlehem, vertaalde Hiëronymus het grootste deel van het Oude Testament uit het Hebreeuws, ongeveer 390–405. Eerst bekritiseerd, werd zijn werk de Vulgaat, de “algemene” Bijbel; in 1546 maakte het Concilie van Trente haar de officiële Latijnse Bijbel van de katholieke Kerk. Andere volken kregen de Bijbel in hun eigen taal, soms met een nieuw alfabet: Koptisch in Egypte rond de 3e eeuw, Gotisch door Wulfila in de 4e, Armeens in de 5e, Ge’ez in Ethiopië, en Slavisch door de broers Cyrillus en Methodius in de 9e.