Rode hemel, oostenwind en regen

In het land Israël valt de regen in de koelere helft van het jaar, van oktober tot april, aangevoerd door de westenwind van de Middellandse Zee. De boeren wachtten op “vroegen regen en spaden regen” (Deuteronomium 11:14): de eerste, in oktober en november, maakte de grond zacht om te ploegen, de laatste, in maart en april, liet het koren rijpen. Zo betekende een wolk die opkwam van het westen: “Er komt regen” (Lukas 12:54), en op de Karmel zag de knecht van Elia “een kleine wolk, als eens mans hand,” opgaan van de zee (1 Koningen 18:44).

Winden uit de woestijn brachten hitte: “wanneer gij den zuidenwind ziet waaien, zo zegt gij: Er zal hitte zijn” (Lukas 12:55). De oostenwind, nu sirocco genoemd, waait heet en droog, vooral in mei, september en oktober; hij verzengde het koren (Genesis 41:6) en maakte Jona amechtig (Jona 4:8). Op zee werd het schip van Paulus gegrepen door “een stormwind, genaamd Euroklydon”, een noordooster (Handelingen 27:14). De kleur van de hemel werd gelezen zoals in veel landen: een rode avondhemel betekende mooi weer, een rode en betrokken ochtendhemel onweer (Mattheüs 16:2–3) – zoals het Engelse gezegde “red sky at night, sailor’s delight”, of het Nederlandse “avondrood, mooi weer aan boord”. In sommige vroege handschriften ontbreken deze woorden.