Verduisteringen en de verduisterde hemel

Verduisteringen joegen de oude wereld schrik aan, waar men ze als voortekenen las; Jeremia zegt Israël: “ontzet u niet voor de tekenen des hemels” (Jeremia 10:2). Babylonische schrijvers legden ze eeuwenlang vast. De Bijbel beschrijft nergens uitdrukkelijk een verduistering, maar de profeten spreken over de zon die op de middag ondergaat (Amos 8:9) en de maan die veranderd wordt “in bloed” (Joël 2:31), zoals een volledig verduisterde maan dof rood kleurt. Volgens de ene opvatting zijn zulke beelden ontleend aan verduisteringen; volgens een andere aan de hete woestijnwind, waarvan het stof de zon kan verduisteren.

Eén verduistering is van groot belang voor de datering. De Assyriërs noemden elk jaar naar een ambtenaar, en hun lijst vermeldt een zonsverduistering in het jaar van Bur-Sagale, in de maand Simanu. Sterrenkundigen berekenen dat het de verduistering van 15 juni 763 v.Chr. was. Met dat vaste jaar valt de Assyrische lijst van ongeveer 891 tot 648 v.Chr. op haar plaats, en via Assyrische bronnen die koningen van Israël noemen, zoals Achab en Jehu, ook veel jaartallen van de koningen van Israël en Juda. Amos sprak onder de regering van Jerobeam II (Amos 1:1), en sommige geleerden verbinden zijn duisternis op de middag met deze verduistering; anderen betwijfelen dat.