De engel verspert Bileam de weg

Gustave Doré · 1866 (designs for La Sainte Bible, Tours); this printing 1873–1874
Nationale Bibliotheek van Polen, Warschau

C. Laplante, wiens naam rechtsonder staat, sneed dit nachttafereel naar de tekening van Doré. Het licht komt van een volle maan die door de wolken breekt en van de bleke figuur links.

Een lange gevleugelde gestalte staat op een verhoging naast de weg en houdt een lang zwaard voor zich uit. Beneden draait Bileam zich op zijn ezelin naar het licht, één hand geheven, en zijn twee knechten lopen achter hem; een van hen wijst. Kronkelige wortels en struiken omzomen het pad.

Uit de tekst

De Engel stond in den weg, “met Zijn uitgetrokken zwaard in Zijn hand” (Numeri 22:23)

Bileam reed op zijn ezelin, “en twee zijner jongeren waren bij hem” (Numeri 22:22)

Toen Bileams ogen geopend werden, “neigde hij het hoofd en boog zich op zijn aangezicht” (Numeri 22:31)

Van de kunstenaar

Een maanverlichte nacht — de tekst noemt geen uur

Een open heuvelhelling in plaats van het pad tussen de muren van de wijngaarden (Numeri 22:24)

Bileam rijdt nog en buigt zich nog niet neer

Details

De engel

Een lange gevleugelde gestalte houdt een lang zwaard voor zich uit.

Bileam en de ezelin

Bileam draait zich op zijn ezelin naar het licht.

De knechten

Twee mannen volgen; een wijst vooruit.

De maan

Een heldere maan breekt door de wolken.

Gustave Doré, French, 1832–1883. National Library of Poland (Biblioteka Narodowa), Warsaw — «Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu», vol. 1, Warsaw: M. Glücksberg, 1873 (acc. 75.267 A), tabl. 43 · Wood engraving after Gustave Doré’s design · National Library of Poland (Polona): the record of the volume gives the licence «Domena Publiczna» (Public Domain), «copyrightProtected»: false; the scan was uploaded to Wikimedia Commons by the library itself («Polona Upload», GLAM-Wiki partnership: “This file was uploaded to Wikimedia Commons as part of a GLAM-Wiki partnership between the National Library of Poland and Wikimedia Polska”), linking its Polona record.

De verzen

Num 22:22–31Doch de toorn van God werd ontstoken, omdat hij heentoog; en de Engel des HEEREN stelde Zich in den weg, hem tot een tegenpartij; hij reed nu op zijn ezelin, en twee zijner jongeren waren bij hem. De ezelin nu zag den Engel des HEEREN staande in den weg, met Zijn uitgetrokken zwaard in Zijn hand; daarom week de ezelin uit den weg, en ging in het veld. Toen sloeg Bileam de ezelin, om dezelve naar den weg te doen wenden. Maar de Engel des HEEREN stond in een pad der wijngaarden, zijnde een muur aan deze, en een muur aan gene zijde. Toen de ezelin den Engel des HEEREN zag, zo klemde zij zichzelve aan den wand, en klemde Bileams voet aan den wand; daarom voer hij voort haar te slaan. Toen ging de Engel des HEEREN noch verder, en Hij stond in een enge plaats, waar geen weg was om te wijken ter rechter- noch ter linkerhand. Als de ezelin den Engel des HEEREN zag, zo leide zij zich neder onder Bileam; en de toorn van Bileam ontstak, en hij sloeg de ezelin met een stok. De HEERE nu opende den mond der ezelin, die tot Bileam zeide: Wat heb ik u gedaan, dat gij mij nu driemaal geslagen hebt? Toen zeide Bileam tot de ezelin: Omdat gij mij bespot hebt; och, of ik een zwaard in mijn hand had! want ik zoude u nu doden. De ezelin nu zeide tot Bileam: Ben ik niet uw ezelin, op welke gij gereden hebt van toen af, dat gij mijn heer geweest zijt, tot op dezen dag? Ben ik ooit gewend geweest u alzo te doen? Hij dan zeide: Neen! Toen ontdekte de HEERE de ogen van Bileam, zodat hij den Engel des HEEREN zag, staande in den weg, en Zijn uitgetrokken zwaard in Zijn hand; daarom neigde hij het hoofd en boog zich op zijn aangezicht.