Ní oṣù Kẹjọ ọdún 410, àwọn Visigoth lábẹ́ Alaric kó Romu — ìgbà àkọ́kọ́ ní nǹkan bí 800 ọdún tí ọ̀tá gba ìlú náà. Ní Bẹtilẹhẹmu, Jerome kọ̀wé pé ìlú tí ó ti gba gbogbo ayé ni a ti gbà fúnra rẹ̀.
Àkójọ Ìmọ̀ › Ní àkókò kan náà láyé
nǹkan bí 382–405 L.K. · Romu, lẹ́yìn náà Bẹtilẹhẹmu
Bíbélì Latin ti Jerome, Vulgate
Póòpù Damasus Kìíní ní kí ọ̀mọ̀wé náà Jerome tún àwọn Ìhìnrere Latin yẹ̀ wò. Lẹ́yìn tí ó tẹ̀dó sí Bẹtilẹhẹmu láti ọdún 386, Jerome tẹ̀síwájú láti túmọ̀ èyí tí ó pọ̀ jùlọ nínú Májẹ̀mú Láéláé láti èdè Heberu. Ẹ̀dà rẹ̀, “Vulgate”, ni a ń kà ní Ìwọ̀-oòrùn Yúróòpù fún ohun tí ó ju ẹgbẹ̀rún ọdún lọ. Ọ̀rọ̀ rẹ̀ “oníwo” fún ojú Mose tí ó “ń dán” (Eksodu 34:29) ni ìdí tí ọ̀pọ̀ ayàwòrán fi ya Mose pẹ̀lú ìwo.
Ek 34:29–35
Nígbà tí Mose sọ̀kalẹ̀ láti orí òkè Sinai pẹ̀lú wàláà ẹ̀rí méjì ní ọwọ́ rẹ̀, òun kò mọ̀ pé ojú òun ń dán nítorí ó bá Olúwa sọ̀rọ̀. Nígbà tí Aaroni àti gbogbo àwọn ọmọ Israẹli rí Mose, ojú rẹ̀ ń dán, ẹ̀rù sì ń bà wọ́n láti súnmọ́ ọn. Ṣùgbọ́n Mose pè wọn; Aaroni àti gbogbo àwọn olórí àjọ padà wá bá a, ó sì bá wọn sọ̀rọ̀. Lẹ́yìn èyí gbogbo àwọn ọmọ Israẹli súnmọ́ ọn, ó sì fún wọn ní gbogbo àṣẹ tí Olúwa fún un lórí òkè Sinai. Nígbà tí Mose parí ọ̀rọ̀ sísọ fún wọn. Ó fi ìbòjú bo ojú rẹ̀. Ṣùgbọ́n nígbàkígbà tí Mose bá wà níwájú Olúwa láti bá a sọ̀rọ̀, á ṣí ìbòjú náà títí yóò fi jáde. Nígbà tí ó bá sì jáde, á sì sọ fún àwọn ọmọ Israẹli ohun tí a ti pàṣẹ fún un, àwọn ọmọ Israẹli sì rí i pé ojú rẹ̀ ń dán. Mose á sì tún fi ìbòjú bo ojú rẹ̀ títí á fi lọ bá Olúwa sọ̀rọ̀.Ní àkókò kan náà ní ayé
Ní ìparí ọ̀rúndún kẹrin, ẹ̀sìn Kristẹni ni ẹ̀sìn ìjọba Ilẹ̀ Ọba Romu, ní ọdún 395 sì ni a pín ilẹ̀ ọba náà sí méjì títí láé láàrín olú-ọba kan ní Ìlà-oòrùn àti ọ̀kan ní Ìwọ̀-oòrùn. Latin ni èdè Ìwọ̀-oòrùn, ṣùgbọ́n àwọn ìtumọ̀ Bíbélì rẹ̀ àtijọ́ yàtọ̀ síra láti ẹ̀dà kan sí èkejì. Báyìí ni ayé rí ní nǹkan bí ọdún 400 L.K.
Giriki àti RomuÌkógun Romu410 L.K.
ÍńdíàÌrìn-àjò Faxian399–412 L.K.
Ajẹ́jẹ̀ẹ́ China náà Faxian fi ẹsẹ̀ rìn la Àárín Éṣíà kọjá lọ sí India láti wá ìwé òfin àwọn ajẹ́jẹ̀ẹ́ Buddha, ó sì gba ojú òkun padà sílé. Ìròyìn rẹ̀ ṣàpèjúwe ilẹ̀ Gupta ti Chandragupta Kejì gẹ́gẹ́ bí ibi àlàáfíà, pẹ̀lú ilé ìwòsàn ọ̀fẹ́ ní olú ìlú rẹ̀.
ṢáínàAkéwì oko365–427 L.K.
Ní nǹkan bí ọdún 405, akéwì Tao Yuanming fi iṣẹ́ ìjọba sílẹ̀ láti máa ṣe iṣẹ́ oko àti láti máa kọ̀wé. Àwọn ewì rẹ̀ nípa oko, wáìnì àti òdòdó chrysanthemum, àti ìtàn rẹ̀ nípa Ìsun Òdòdó Peach, àfonífojì àlàáfíà tí ó farasin, ni àwọn ọmọ ilé-ìwé China ṣì ń kọ́ títí di òní.
Àwọn ilẹ̀ Amẹ́ríkàÀjèjì kan ní Tikal378 L.K.
Àkọlé Maya sọ pé ní oṣù Kìíní ọdún 378, olúwa kan tí a ń pè ní Sihyaj K’ahk’, tí ó ní àjọṣe pẹ̀lú Teotihuacan tí ó jìnnà ní àárín Mexico, dé Tikal. Ní ọjọ́ kan náà ni ọba Tikal kú, ìlà àwọn ọba tuntun tí ó ní àjọṣe pẹ̀lú Teotihuacan sì bẹ̀rẹ̀.
EjibitiHypatia ti Alekisandirianǹkan bí 355–415 L.K.
Ní Alekisandiria, onímọ̀ ìṣirò àti onímọ̀ ọgbọ́n-orí náà Hypatia kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti onírúurú ẹ̀sìn ní ìmọ̀ ìràwọ̀ àti ọgbọ́n-orí, ó sì ṣàtúnṣe àwọn iṣẹ́ àwọn onímọ̀ ìṣirò àtijọ́. Òun ni obìnrin onímọ̀ ìṣirò àkọ́kọ́ tí a kọ ìgbésí ayé rẹ̀ sílẹ̀ dáadáa.
Ìlà-oòrùn Yúróòpù àti pápá ẹ̀gàn ńláÀwọn Hun déláti nǹkan bí 370 L.K.
Àwọn Hun ẹlẹ́ṣin láti ìlà-oòrùn kọjá odò Volga àti Don, wọ́n borí àwọn Alan àti àwọn Goth ti pápá ìjẹko ní àríwá Òkun Dúdú, wọ́n sì lé ọ̀pọ̀ àwọn Goth kọjá odò Danube sínú Ilẹ̀ Ọba Romu.
