Constantine tún ìlú Giriki àtijọ́ Byzantium kọ́ gẹ́gẹ́ bí Romu kejì, ó sì ṣe ìfilọ́lẹ̀ rẹ̀ ní ọjọ́ 11 oṣù Karùn-ún ọdún 330. Gẹ́gẹ́ bí Constantinople, àti lẹ́yìn náà Istanbul, ó jẹ́ olú ìlú fún ohun tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó 1,600 ọdún.
Àkójọ Ìmọ̀ › Ní àkókò kan náà láyé
nǹkan bí 325–360 L.K. · Monastery St Catherine, Sinai, níbi tí a ti pa Sinaiticus mọ́
Àwọn codex ńláńlá: Sinaiticus àti Vaticanus
Ìwé ìwé-awọ ńlá méjì, tí ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn ti ní gbogbo Bíbélì ní èdè Giriki rí, ni a dà kọ ní ọ̀rúndún kẹrin; ibi tí a ti dà wọ́n kọ jẹ́ àríyànjiyàn. Codex Vaticanus ti wà ní Ilé Ìkàwé Vatican láti ọdún 1475 ó kéré tán. Èyí tí ó pọ̀ jùlọ nínú Codex Sinaiticus kúrò ní Monastery St Catherine ní ọdún 1859 — bí ó ṣe kúrò jẹ́ àríyànjiyàn — ó sì wà ní London báyìí. Méjèèjì parí Ìhìnrere Marku ní 16:8.
Mk 16:1–8
Nígbà tí ọjọ́ ìsinmi sì kọjá, Maria Magdalene, Maria ìyá Jakọbu, àti Salome mú òróró olóòórùn dídùn wá kí wọn bá à le fi kun Jesu lára. Ní kùtùkùtù ọjọ́ kìn-ín-ní ọ̀sẹ̀, wọ́n wá sí ibi ibojì nígbà tí oòrùn bẹ̀rẹ̀ sí yọ, wọn sì ń bi ara wọn léèrè pé, “Ta ni yóò yí òkúta náà kúrò ní ẹnu ibojì fún wa?” Ṣùgbọ́n nígbà tí wọn sì wò ó, wọ́n rí i pé a ti yí òkúta tí ó tóbi gidigidi náà kúrò. Nígbà tí wọ́n sì wo inú ibojì náà, wọ́n rí ọ̀dọ́mọkùnrin kàn tí ó wọ aṣọ funfun, ó jókòó ní apá ọ̀tún, ẹnu sì yà wọn. Ó sì wí fún wọn pé, “Ẹ má bẹ̀rù: ẹ̀yin ń wá Jesu tí Nasareti, tí a kàn mọ́ àgbélébùú. Ó jíǹde! Kò sí níhìn-ín yìí mọ́, ẹ wo ibi tí wọ́n gbé tẹ́ ẹ sí. Ṣùgbọ́n ẹ lọ sọ fún àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀ títí kan Peteru wí pé, ‘Òun ti ń lọ síwájú yín sí Galili. Ibẹ̀ ni ẹ̀yin yóò ti rí i, gẹ́gẹ́ bí ó ti sọ fún yín.’ ” Wọ́n sáré jáde lọ kánkán, kúrò ní ibi ibojì náà, nítorí tí wọ́n wárìrì; ẹ̀rù sì bà wọn gidigidi; wọn kò wí ohunkóhun fún ẹnikẹ́ni, nítorí ẹ̀rù bá wọ́n.Ní àkókò kan náà ní ayé
Ní ọdún 313, àwọn olú-ọba Romu fún àwọn Kristẹni láàyè láti jọ́sìn fàlàlà, ní ọdún 330 sì ni Constantine ṣe ìfilọ́lẹ̀ olú ìlú rẹ̀ tuntun, Constantinople. Eusebius kọ̀wé pé Constantine pàṣẹ àádọ́ta Bíbélì lórí ìwé-awọ dáradára fún àwọn ṣọ́ọ̀ṣì rẹ̀; bóyá Sinaiticus tàbí Vaticanus wà lára wọn jẹ́ àríyànjiyàn. Báyìí ni ayé rí ní àárín ọ̀rúndún kẹrin L.K.
Giriki àti RomuRomu tuntun lẹ́bàá Bosporus11 oṣù Karùn-ún 330 L.K.
ÍńdíàSamudraguptajọba nǹkan bí 335–375 L.K.
Samudragupta fẹ Ilẹ̀ Ọba Gupta lójú káàkiri àríwá India; àkọlé kan lórí ọ̀wọ̀n kan ní Prayagraj ka àwọn ọba tí ó ṣẹ́gun. Owó wúrà rẹ̀ fi í hàn tí ó ń ta ohun èlò orin olókùn kan, veena.
IbòmírànAksum yíjú sí àgbélébùúnǹkan bí 330–350 L.K.
Ní àwọn ilẹ̀ olókè ti Etiopia àti Eritrea òde òní, Ọba Ezana ti Aksum gba ẹ̀sìn Kristẹni, tí Frumentius, Giriki ará Siria láti Tire, kọ́ ọ. Àwọn owó ẹyọ Aksum yí padà láti òṣùpá ẹ̀kẹ́ àti àwo àtijọ́ sí àgbélébùú.
ṢáínàÀgọ́ Orchid353 L.K.
Níbi àpéjọ ìgbà ìrúwé kan lẹ́bàá Àgọ́ Orchid ní ọdún 353, akọ̀wé-ọnà Wang Xizhi kọ ọ̀rọ̀ ìṣáájú kúkúrú kan fún àwọn ewì àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀. Àwọn àdàkọ rẹ̀ di àpẹẹrẹ ìkọ̀wé-ọwọ́ China tí a ń kan sárá sí jùlọ; èyí àkọ́kọ́ ti sọnù.
Àwọn ilẹ̀ Amẹ́ríkàÀwọn ọba Tikalláti 292 L.K.
Ní Tikal nínú igbó Guatemala, àwọn ọba Maya kọ́ tẹmpili, wọ́n sì gbé òkúta ìrántí kalẹ̀ tí a kọ ọjọ́ sí ní kàlẹ́ńdà Long Count; èyí tí ó pẹ́ jùlọ tí a rí níbẹ̀, Stela 29, jẹ́ ti ọdún 292 L.K.
Ìlà-oòrùn Yúróòpù àti pápá ẹ̀gàn ńláÁlífábẹ́ẹ̀tì Gothicnǹkan bí 350 L.K.
Wulfila, bíṣọ́ọ̀bù àwọn Goth ní ìsàlẹ̀ odò Danube, ṣe álífábẹ́ẹ̀tì fún èdè Gothic, ó sì túmọ̀ Bíbélì sí i — ìwé gígùn tí ó pẹ́ jùlọ ní èdè ìdílé Jámánì èyíkéyìí. Apá kan rẹ̀ wà nínú Codex Fàdákà, tí ó wà ní Uppsala báyìí.
IbòmírànIbojì onírísí ihò kọ́kọ́rọ́ ní Japannǹkan bí 250–538 L.K.
Ní Japan, a sin àwọn alákòóso sábẹ́ òkìtì ńláńlá onírísí ihò kọ́kọ́rọ́, kofun, tí kòtò omi àti ère amọ̀ yí ká. Èyí tí ó tóbi jùlọ, nítòsí Osaka òde òní, gùn ní ohun tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó mítà 500.
