Ní oṣù Kẹsàn-án ọdún 1522, ọkọ̀ ojú omi Victoria padà dé Spain pẹ̀lú ọkùnrin 18, èyí tí ó kẹ́yìn nínú ọkọ̀ márùn-ún tí ó ti ṣíkọ̀ lábẹ́ Ferdinand Magellan ní ọdún mẹ́ta ṣáájú. A ti pa Magellan ní Philippines; Juan Sebastián Elcano ló mú ọkọ̀ náà padà sílé.
Àkójọ Ìmọ̀ › Ní àkókò kan náà láyé
1522 àti 1534 L.K. · Wartburg àti Wittenberg, Germany
Bíbélì Jámánì ti Luther
Nígbà tí ó farapamọ́ sí ilé olódi Wartburg, Martin Luther túmọ̀ Májẹ̀mú Tuntun láti èdè Giriki sí èdè Jámánì ní nǹkan bí ọ̀sẹ̀ mọ́kànlá; a tẹ̀ ẹ́ ní Wittenberg ní oṣù Kẹsàn-án ọdún 1522. Pẹ̀lú ẹgbẹ́ àwọn alábàáṣiṣẹ́, ó parí gbogbo Bíbélì, láti èdè Heberu àti Giriki, ní ọdún 1534. Èdè rẹ̀ kó ipa ńlá nínú bí èdè Jámánì òde òní ṣe rí.
Lk 2:1–14
Ó sì ṣe ní ọjọ́ wọ̀n-ọn-nì, àṣẹ ti ọ̀dọ̀ Kesari Augustu jáde wá pé, kí a kọ orúkọ gbogbo ayé sínú ìwé. (Èyí ni ìkọ sínú ìwé èkínní tí a ṣe nígbà tí Kirene fi jẹ baálẹ̀ Siria.) Gbogbo àwọn ènìyàn sì lọ láti kọ orúkọ wọn sínú ìwé, olúkúlùkù sí ìlú ara rẹ̀. Josẹfu pẹ̀lú sì gòkè láti Nasareti ni Galili, sí ìlú Dafidi ní Judea, tí à ń pè ní Bẹtilẹhẹmu; nítorí ti ìran àti ìdílé Dafidi ní í ṣe, láti kọ orúkọ rẹ̀, pẹ̀lú Maria aya rẹ̀ àfẹ́sọ́nà, tí oyún rẹ̀ ti tó bí. Ó sì ṣe, nígbà tí wọ́n wà níbẹ̀, ọjọ́ rẹ̀ pé tí òun yóò bí. Ó sì bí àkọ́bí rẹ̀ ọmọkùnrin, ó sì fi ọ̀já wé e, ó sì tẹ́ ẹ sínú ibùjẹ ẹran; nítorí tí ààyè kò sí fún wọn nínú ilé èrò. Àwọn olùṣọ́-àgùntàn ń bẹ tí wọ́n ń gbé ní ìlú náà, wọ́n ń ṣọ́ agbo àgùntàn wọn ní òru ní pápá tí wọ́n ń gbé. Angẹli Olúwa sì yọ sí wọn, ògo Olúwa sì ràn yí wọn ká, ẹ̀rù sì bà wọ́n gidigidi. Angẹli náà sì wí fún wọn pé, “Má bẹ̀rù: sá wò ó, mo mú ìyìnrere ayọ̀ ńlá fún yín wá, tí yóò ṣe ti ènìyàn gbogbo. Nítorí a ti bí Olùgbàlà fún yín lónìí ní ìlú Dafidi, tí í ṣe Kristi Olúwa. Èyí ni yóò sì ṣe àmì fún yín; ẹ̀yin yóò rí ọmọ ọwọ́ tí a fi ọ̀já wé, ó dùbúlẹ̀ ní ibùjẹ ẹran.” Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ogun ọ̀run sì darapọ̀ mọ́ angẹli náà ní òjijì, wọ́n ń yin Ọlọ́run, wí pé, “Ògo ni fún Ọlọ́run lókè ọ̀run, àti ní ayé àlàáfíà, ìfẹ́ inú rere sí ènìyàn.”Ní àkókò kan náà ní ayé
A ti ń tẹ Bíbélì èdè Jámánì láti ọdún 1466, ṣùgbọ́n láti èdè Latin ni a ti túmọ̀ wọn. Luther túmọ̀ láti èdè ìpìlẹ̀ sí èdè Jámánì ojoojúmọ́ ìgbà rẹ̀, títẹ̀ ìwé sì gbé iṣẹ́ rẹ̀ káàkiri àwọn ilẹ̀ Jámánì ní ọ̀pọ̀ ẹ̀dà. Ó tún jẹ́ ìgbà ìrìn-àjò àkọ́kọ́ yí ayé ká. Báyìí ni ayé rí ní àwọn ọdún 1520 àti 1530.
IbòmírànYíyí ayé ká1519–1522 L.K.
Àwọn ilẹ̀ Amẹ́ríkàÌṣubú Tenochtitlan1521 L.K.
Àwọn ọmọ-ogun Spain lábẹ́ Hernán Cortés àti ọ̀pọ̀ alájọṣe wọn tí ó jẹ́ ọmọ ìbílẹ̀ gba Tenochtitlan, olú ìlú Aztec tí a kọ́ sórí erékùṣù nínú adágún, lẹ́yìn ìdótì gígùn. Ìlú Mexico wà lórí ibẹ̀ báyìí.
ÍńdíàMughal àkọ́kọ́1526 L.K.
Babur, ọmọ-aládé kan láti Àárín Éṣíà tí ó wá láti ìran Timur, ṣẹ́gun sultan Delhi ní Panipat pẹ̀lú àgbá ogun àti ẹlẹ́ṣin, ó sì dá Ilẹ̀ Ọba Mughal sílẹ̀, tí ó jọba lórí èyí tí ó pọ̀ jùlọ nínú India fún nǹkan bí ọ̀rúndún méjì.
Mesopotamia àti Ìlà-oòrùn NítòsíSuleiman Ológojọba 1520–1566 L.K.
Suleiman Kìíní di sultan Ottoman ní ọdún 1520. Ilẹ̀ ọba rẹ̀ nà láti Hungary dé Ejibiti àti Iraq; ní ọdún 1529 ọmọ-ogun rẹ̀ dó ti Vienna ṣùgbọ́n wọ́n padà sẹ́yìn. Ní Turkey, a ń rántí rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “Afúnnilófin”.
IbòmírànOòrùn ní àárínnǹkan bí 1514–1543 L.K.
Ní Frombork ní etí òkun Baltic, onímọ̀ ìràwọ̀ Nicolaus Copernicus ṣe àgbékalẹ̀ ètò kan tí Oòrùn, kì í ṣe Ayé, wà ní àárín rẹ̀. Ó tẹ̀ ẹ́ jáde ní ọdún 1543 nìkan, ọdún tí ó kú.
ṢáínàOdi Ńlá ti bíríkìọ̀rúndún 16 L.K.
Ìdílé ọba Ming tún apá gígùn Odi Ńlá ní àríwá Beijing kọ́ pẹ̀lú bíríkì àti òkúta, pẹ̀lú ilé ìṣọ́ ní gbogbo ọgọọgọ́rùn-ún mítà díẹ̀ — odi tí ọ̀pọ̀ jùlọ àwọn àlejò ń rí lónìí.
