Ślepy prowadzi ślepego

Faryzeusze i uczeni w Piśmie z Jerozolimy zapytali Jezusa, dlaczego Jego uczniowie postępują „wbrew tradycji starszych”, bo nie myją rąk przed jedzeniem (Ewangelia Mateusza 15,1–2). Faryzeusze byli ruchem, który ściśle przestrzegał takich tradycji. Gdy uczniowie powiedzieli potem Jezusowi, że faryzeusze się zgorszyli, odpowiedział: „To są ślepi przewodnicy ślepych, a jeśli ślepy prowadzi ślepego, obaj w dół wpadną” (Ewangelia Mateusza 15,14); u Łukasza to powiedzenie ma postać pytania (Ewangelia Łukasza 6,39). Ślepota była na starożytnym Bliskim Wschodzie częsta – z powodu zakażeń, oślepiającego blasku pustyni, urazów i starości – a Prawo zabraniało stawiać przeszkody przed ślepym (Księga Kapłańska 19,14). Doły były prawdziwym niebezpieczeństwem: wszędzie wykuwano w skale cysterny na deszczówkę, a właściciel nienakrytego dołu musiał zapłacić za zwierzę, które do niego wpadło (Księga Wyjścia 21,33–34).

Dziś „ślepy prowadzi ślepego” mówi się o ludziach, którzy wiedzą nie więcej niż ci, których prowadzą – gdy jeden nowy pracownik szkoli drugiego albo radzi ktoś, kto sam nigdy tego nie robił. Mówi się to z uśmiechem albo ze skargą.