Het beeld dat Nebukadnezar zag

Rembrandt · 1655
National Gallery of Art, Washington

Deze plaat is een van de vier piepkleine platen die Rembrandt etste voor “Piedra gloriosa” (1655), een Spaans boek over het beeld uit de droom van Nebukadnezar door zijn Amsterdamse buurman, de rabbijn en drukker Menasseh ben Israël. Het boek legde de droom uit, en daarom schreef Rembrandt de namen van rijken op het beeld zelf.

Het beeld staat op een sokkel, de handen in de zij, met “Babel” op zijn hoofd, “Graeci” op zijn buik en “Romani” op een been. Een grote steen vliegt van rechts aan en treft zijn voet.

Uit de tekst

Een groot beeld met een hoofd “van goed goud” en voeten “eensdeels van ijzer, en eensdeels van leem” (Daniël 2:31–33)

Een steen, “afgehouwen … zonder handen”, die het beeld aan zijn voeten sloeg (Daniël 2:34)

Van de kunstenaar

Namen van rijken op het lichaam geschreven, naar het boek van Menasseh ben Israël

Het beeld als een man in een korte rok, niet in metalen getoond — de prent is zwart-wit

Details

Op het hoofd

Op de hoofdband staat “Babel”.

Op de buik

“Graeci” staat over de buik geschreven.

Op een been

“Romani” loopt langs een been omlaag.

De steen

Een grote rots vliegt aan en treft de voet van het beeld.

Rembrandt van Rijn, Dutch, 1606–1669. National Gallery of Art, Washington (Rosenwald Collection, 1943.3.7208) · Etching, burin and drypoint · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

De verzen

Dan 2:31–35Gij, o koning! zaagt, en ziet, er was een groot beeld (dit beeld was treffelijk, en deszelfs glans was uitnemend), staande tegen u over; en zijn gedaante was schrikkelijk. Het hoofd van dit beeld was van goed goud; zijn borst en zijn armen van zilver; zijn buik en zijn dijen van koper; Zijn schenkelen van ijzer; zijn voeten eensdeels van ijzer, en eensdeels van leem. Dit zaagt gij, totdat er een steen afgehouwen werd zonder handen, die sloeg dat beeld aan zijn voeten van ijzer en leem, en vermaalde ze. Toen werden te zamen vermaald het ijzer, leem, koper, zilver en goud, en zij werden gelijk kaf van de dorsvloeren des zomers, en de wind nam ze weg, en er werd geen plaats voor dezelve gevonden; maar de steen, die het beeld geslagen heeft, werd tot een groten berg, alzo dat hij de gehele aarde vervulde.