De Bijbel in de kunst · 1 Koningen

De wedstrijd tussen de offers van Elia en de priesters van Baäl

Augustin Hirschvogel · 1548
National Gallery of Art, Washington

Augustin Hirschvogel, een Duitse kunstenaar die in Wenen werkte, etste dit tafereel in 1548 voor een reeks die verhalen uit het Oude en het Nieuwe Testament aan elkaar koppelt. Onder elke afbeelding drukte hij het hoofdstuk en vier rijmende regels in het Duits; hier zijn ze weggesneden.

Elia knielt met geheven handen voor zijn altaar, waar hoge vlammen opstijgen van de stier en water de groeve eromheen vult. Links staan de profeten van Baäl bij hun eigen onaangestoken altaar, en rechts kijken de koning en zijn volk toe. Op een heuveltop bidden twee kleine figuren terwijl de regen begint te vallen.

Uit de tekst

Elia bouwde een altaar en maakte een groeve rondom (1 Koningen 18:32)
“Toen viel het vuur des HEEREN, en verteerde dat brandoffer”, en lekte het water in de groeve op (1 Koningen 18:38)
Het volk “vielen op hun aangezichten” (1 Koningen 18:39)
Elia op de hoogte van Karmel “leide zijn aangezicht tussen zijn knieën” vóór de regen (1 Koningen 18:42–45)

Van de kunstenaar

Twee momenten in één afbeelding — het vuur en, op de heuvel, het gebed om regen
Achab gekroond en gekleed als een Duitse vorst
Een eenvoudig vierkant altaar van gehouwen stenen (de tekst spreekt van twaalf stenen, 1 Koningen 18:31)

Details

Elia

Hij knielt met beide handen geheven.

Vuur op het altaar

Hoge vlammen stijgen op rond de stier op het hout.

De groeve

Een geul met water loopt rond het altaar.

Het altaar van Baäl

De andere profeten staan bij hun altaar; er brandt niets.

De koning

Een gekroonde man kijkt toe met de menigte.

Bidden om regen

Op een heuveltop buigt één figuur zich diep, een ander heft zijn armen; er valt regen.

Augustin Hirschvogel, German, 1503–1553. National Gallery of Art, Washington (Rosenwald Collection, 1950.17.130) · Etching · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

De verzen

1 Kon 18:30–39Toen zeide Elia tot het ganse volk: Nadert tot mij. En al het volk naderde tot hem; en hij heelde het altaar des HEEREN, dat verbroken was. En Elia nam twaalf stenen, naar het getal der stammen van de kinderen Jakobs, tot welke het woord des HEEREN geschied was, zeggende: Israel zal uw naam zijn. En hij bouwde met die stenen het altaar in den Naam des HEEREN; daarna maakte hij een groeve rondom het altaar, naar de wijdte van twee maten zaads. En hij schikte het hout, en deelde den var in stukken, en leide hem op het hout. En hij zeide: Vult vier kruiken met water, en giet het op het brandoffer en op het hout. En hij zeide: Doet het ten tweeden male. En zij deden het ten tweeden male. Voorts zeide hij: Doet het ten derden male. En zij deden het ten derden male; Dat het water rondom het altaar liep; daartoe vulde hij ook de groeve met water. Het geschiedde nu, als men het spijsoffer offerde, dat de profeet Elia naderde, en zeide: HEERE, God van Abraham, Izak en Israel, dat het heden bekend worde, dat Gij God in Israel zijt, en ik Uw knecht; en dat ik al deze dingen naar Uw woord gedaan heb. Antwoord mij, HEERE, antwoord mij; opdat dit volk erkenne, dat Gij, o HEERE, die God zijt, en dat Gij hun hart achterwaarts omgewend hebt. Toen viel het vuur de HEEREN, en verteerde dat brandoffer, en dat hout, en die stenen, en dat stof, ja, lekte dat water op, hetwelk in de groeve was. Als nu het ganse volk dat zag, zo vielen zij op hun aangezichten, en zeiden: De HEERE is God, de HEERE is God!

1 Kon 18:42–45Alzo toog Achab op, om te eten en te drinken; maar Elia ging op naar de hoogte van Karmel, en breidde zich uit voorwaarts ter aarde; daarna leide hij zijn aangezicht tussen zijn knieen. En hij zeide tot zijn jongen: Ga nu op, en zie uit naar de zee. Toen ging hij op, en zag uit, en zeide: Er is niets. Toen zeide hij: Ga weder henen, zevenmaal. En het geschiedde op de zevende maal, dat hij zeide: Zie, een kleine wolk, als eens mans hand, gaat op van de zee. En hij zeide: Ga op, zeg tot Achab: Span aan, en kom af, dat u de regen niet ophoude. En het geschiedde ondertussen, dat de hemel van wolken en wind zwart werd; en er kwam een grote regen; en Achab reed weg, en toog naar Jizreel.

Bekijk het op de site van het museum