De Bijbel in de kunst · 1 Koningen

Het oordeel van Salomo

Leonaert Bramer · 1640s
The Met, New York

Leonaert Bramer uit Delft schilderde dit paneel in de jaren 1640. Hij had vele jaren in Italië doorgebracht en was thuis bekend om donkere, drukke taferelen, verlicht door flakkerend licht en met snelle, losse streken geschilderd.

Koning Salomo, in een bontmantel en met een tulband met een kleine kroon, zit op een hoge troon en wijst omlaag. Onder hem grijpt een man een zwaard en houdt het levende kind omhoog, een vrouw knielt en strekt haar arm uit, en een klein lichaampje ligt op de vloer. Hovelingen en toeschouwers vullen de zaal.

Uit de tekst

“Haalt mij een zwaard” (1 Koningen 3:24)
Het bevel het levende kind in tweeën te delen (1 Koningen 3:25)
De echte moeder die smeekt om het leven van haar zoon (1 Koningen 3:26)
Het dode kind (1 Koningen 3:21)

Van de kunstenaar

Salomo in een met bont afgezet gewaad en met een tulband, als een oosterse heerser
Wachters met zeventiende-eeuwse borstharnassen
Toeschouwers die toekijken vanuit een venster hoog in de muur

Details

Salomo

In een bontmantel en met een tulband met een kleine kroon wijst hij vanaf zijn troon omlaag.

Het levende kind

Aan één arm omhooggehouden.

Het zwaard

Een man in een wit hemd grijpt het zwaard.

De moeder

Een knielende vrouw strekt haar arm uit.

Het dode kind

Een klein lichaampje ligt op de vloer.

Aan het venster

Nog meer gezichten kijken van hoog in de muur toe.

Leonaert Bramer, Dutch, Delft 1596–1674 Delft. The Metropolitan Museum of Art, New York (Gift of National Surety Company, 1911; acc. 11.73) · Oil on wood · Public Domain — The Met Open Access (CC0). The Met Collection API record: "isPublicDomain": true; The Met marks such works on its website "with the Creative Commons Zero (CC0) icon".

De verzen

1 Kon 3:16–28Toen kwamen er twee vrouwen, die hoeren waren, tot den koning; en zij stonden voor zijn aangezicht. En de ene vrouw zeide: Och, mijn heer. Ik en deze vrouw wonen in een huis; en ik heb bij haar in dat huis gebaard. Het is nu geschied op den derden dag na mijn baren dat deze vrouw ook gebaard heeft; en wij waren te zamen, geen vreemde was met ons in dat huis, behalve ons tweeen in het huis. En de zoon dezer vrouw is des nachts gestorven, omdat zij op hem gelegen had. En zij stond ter middernacht op, en nam mijn zoon van bij mij, als uw dienstmaagd sliep, en leide hem in haar schoot, en haar doden zoon leide zij in mijn schoot. En ik stond in de morgen op, om mijn zoon te zogen, en zie, hij was dood; maar ik lette in den morgen op hem, en zie, het was mijn zoon niet, dien ik gebaard had. Toen zeide de andere vrouw: Neen, maar die levende is mijn zoon, en de dode is uw zoon; gene daarentegen zeide: Neen, maar de dode is uw zoon, en de levende is mijn zoon! Alzo spraken zij voor het aangezicht des konings. Toen zeide de koning: Deze zegt: Dit is mijn zoon, die leeft, maar uw zoon is het, die dood is; en die zegt: Neen, maar de dode is uw zoon, en de levende mijn zoon. Verder zeide de koning: Haalt mij een zwaard; en zij brachten een zwaard voor het aangezicht des konings. En de koning zeide: Doorsnijdt dat levende kind in tweeen, en geeft de ene een helft, en de andere een helft. Maar de vrouw, welker zoon de levende was, sprak tot den koning (want haar ingewand ontstak over haar zoon), en zeide: Och, mijn heer! Geef haar dat levende kind, en dood het geenszins; deze daarentegen zeide: Het zij noch het uwe noch het mijne, doorsnijdt het. Toen antwoordde de koning, en zeide: Geeft aan die het levende kind, en doodt het geenszins; die is zijn moeder. En geheel Israel hoorde dat oordeel, dat de koning geoordeeld had, en vreesde voor het aangezicht des konings; want zij zagen, dat de wijsheid Gods in hem was, om recht te doen.

Bekijk het op de site van het museum