De Bijbel in de kunst · 1 Koningen

Izebel belooft koning Achab de wijngaard van Naboth

Lucas van Leyden · 1516/1519
National Gallery of Art, Washington

Deze houtsnede hoort bij Lucas van Leydens kleine reeks over de macht van vrouwen, rond 1516–19 gemaakt. De krachtige zwarte lijnen zijn in hout gesneden, en de kamer is een Hollandse slaapkamer.

Koning Achab ligt in bed met zijn gezicht naar de muur, een schotel eten onaangeroerd naast hem. Izebel staat in een lange sluier boven hem en spreekt. Door het venster links heffen mannen stenen boven een knielende man.

Uit de tekst

Achab leide zich neder op zijn bed, “en keerde zijn aangezicht om, en at geen brood” (1 Koningen 21:4)
“Sta op, eet brood, en uw hart zij vrolijk; ik zal u den wijngaard van Naboth, den Jizreeliet, geven” (1 Koningen 21:7)
Naboth werd buiten de stad gevoerd en gestenigd (1 Koningen 21:13)

Van de kunstenaar

Een later moment van het verhaal door het venster
Een bedstee met gordijnen, een stoel en een Hollandse kamer
Izebel in een lange sluier en sleep

Details

Izebel

In een lange sluier staat ze boven het bed en spreekt.

Achab

De koning ligt in bed, zijn hoofd op het kussen.

De schotel

Een schotel eten naast hem.

Door het venster

Mannen heffen stenen boven een knielende man.

Lucas van Leyden, Netherlandish, c. 1489/94–1533. National Gallery of Art, Washington (Rosenwald Collection, 1943.3.9092) · Woodcut · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

De verzen

1 Kon 21:4–8Toen kwam Achab in zijn huis, gemelijk en toornig over het woord, dat Naboth, de Jizreeliet, tot hem gesproken had, en gezegd: Ik zal de erve mijner vaderen niet geven. En hij leide zich neder op zijn bed, en keerde zijn aangezicht om, en at geen brood. Maar Izebel, zijn huisvrouw, kwam tot hem, en sprak tot hem: Wat is dit, dat uw geest dus gemelijk is, en dat gij geen brood eet? En hij sprak tot haar: Omdat ik tot Naboth, den Jizreeliet, gesproken en hem gezegd heb: Geef mij uw wijngaard om geld, of, zo het u behaagt, zal ik u een wijngaard in zijn plaats geven; maar hij heeft gezegd: Ik zal u mijn wijngaard niet geven. Toen zeide Izebel, zijn huisvrouw, tot hem: Zoudt gij nu het koninkrijk over Israel regeren? Sta op, eet brood, en uw hart zij vrolijk; ik zal u den wijngaard van Naboth, den Jizreeliet, geven. Zij dan schreef brieven in den naam van Achab, en verzegelde ze met zijn signet; en zond de brieven tot de oudsten en tot de edelen, die in zijn stad waren, wonende met Naboth.

1 Kon 21:13Toen kwamen de twee mannen, zonen Belials, en zetten zich tegenover hem; en de mannen Belials getuigden tegen hem, tegen Naboth, voor het volk, zeggende: Naboth heeft God en den koning gezegend. En zij voerden hem buiten de stad, en stenigden hem met stenen, dat hij stierf.

Bekijk het op de site van het museum