De profeet Elia en de weduwe van Zarfath

Cornelis van Poelenburch · c. 1630
National Gallery of Art, Washington

Cornelis van Poelenburch uit Utrecht schilderde dit kleine paneel rond 1630, na jaren in Rome. Zoals veel van zijn werken is het vooral een zonnig Italiaans landschap met antieke ruïnes, en het verhaal wordt verteld door kleine figuren.

Rechtsonder in de hoek buigt een oude man in een rode mantel zich naar een jonge vrouw die voor hem knielt en haar hand uitsteekt. Een jongen achter haar draagt een bundel takken. Overal om hen heen gaan mensen hun gang tussen gebroken zuilen en bogen.

Uit de tekst

Elia gaat naar Zarfath en ontmoet bij de poort der stad een weduwvrouw, “hout lezende” (1 Koningen 17:10)

Zij heeft een zoon (1 Koningen 17:12)

“Haal mij toch een weinig waters in dit vat” (1 Koningen 17:10)

Van de kunstenaar

Romeinse ruïnes — een zuil, met planten overgroeide bogen — in plaats van een Fenicische stadspoort

De weduwe geknield; de zoon die de takken draagt

Reizigers, een vrouw met een mand op haar hoofd, een ruiter

Details

Elia

Een oude man in een rode mantel buigt zich voorover en spreekt.

De weduwe

Een jonge vrouw in het blauw knielt en steekt haar hand uit.

Takken

Een jongen achter haar draagt een bundel takken.

Romeinse ruïnes

Een gebroken zuil en latei, zoals de schilder ze in Rome zag.

Oude bogen

Een afbrokkelende bakstenen boog, met planten overgroeid.

Voorbijgangers

Een vrouw loopt voorbij met een mand op haar hoofd.

Cornelis van Poelenburch, Dutch, c. 1594/1595–1667. National Gallery of Art, Washington (Gift of Joseph F. McCrindle in honor of John Thomas Rowe, Jr., 2004.101.2) · Oil on panel · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

De verzen

1 Kon 17:8–16Toen geschiedde het woord des HEEREN tot hem, zeggende: Maak u op, ga heen naar Zarfath, dat bij Sidon is, en woon aldaar; zie, Ik heb daar een weduwvrouw geboden, dat zij u onderhoude. Toen maakte hij zich op, en ging naar Zarfath. Als hij nu aan de poort der stad kwam, ziet, zo was daar een weduwvrouw, hout lezende; en hij riep tot haar, en zeide: Haal mij toch een weinig waters in dit vat, dat ik drinke. Toen zij nu heenging om te halen, zo riep hij tot haar, en zeide: Haal mij toch ook een bete broods in uw hand. Maar zij zeide: Zo waarachtig als de HEERE, uw God, leeft, indien ik een koek heb, dan alleen een hand vol meels in de kruik, en een weinig olie in de fles! En zie ik heb een paar houten gelezen, en ik ga heen, en zal het voor mij en voor mijn zoon bereiden, dat wij het eten, en sterven. En Elia zeide tot haar: Vrees niet, ga heen, doe naar uw woord; maar maak mij vooreerst een kleinen koek daarvan, en breng mij dien hier uit; doch voor u en uw zoon zult gij daarna wat maken. Want zo zegt de HEERE, de God Israels: Het meel van de kruik zal niet verteerd worden, en de olie der fles zal niet ontbreken, tot op den dag, dat de HEERE regen op den aardbodem geven zal. En zij ging heen, en deed naar het woord van Elia; zo at zij, en hij, en haar huis, vele dagen. Het meel van de kruik werd niet verteerd, en de olie van de fles ontbrak niet, naar het woord des HEEREN, dat Hij gesproken had door den dienst van Elia.