Kaza da ’Ya’yanta, Mafarauci da Beyar

Ƙungiyoyin taurari uku ne Tsohon Alkawari ya ambata, kullum tare (Ayuba 9:9; Amos 5:8); Littafi Mai Tsarki na Hausa yana kiransu da sunayen taurari na Hausa: Kaza da ’Ya’yanta, Mafarauci da Kare da Zomo, da beyar. Kimah tana nufin “tari” ko “ɗimbi”, kuma yawanci ana ɗaukanta Pleiades ce — Kaza da ’Ya’yanta — ƙaramar ƙungiyar taurari mai haske a cikin Taurus, inda ake iya ganin taurari shida ko bakwai da ido kawai. Kesil, kalma ɗaya da “wawa”, ana karanta ta Orion — Mafarauci — tun zamanin Septuagint; ba a san dalilin da babban mafarauci na sararin sama yake da wannan suna ba. Jam’inta, kesilim, an fassara shi “ƙungiyoyinsu” a Ishaya 13:10. Ayuba yana maganar ɗaure “kyakkyawar kaza da ’ya’yanta” da kunce “igiyoyin mafarauci” (Ayuba 38:31).

Suna na uku, ash ko ayish, shi ne mafi rashin tabbas. KJV, tana bin tsofaffin fassarori, ta kira shi Arcturus; yawancin fassarorin zamani suna karanta “Beyar” — Babbar Beyar ta sararin samaniyar arewa, wadda taurarinta mafi haske suke yin siffar babban ludayi (Big Dipper) — BSB da Littafi Mai Tsarki na Hausa kuma suna da “beyar da ’ya’yanta” (Ayuba 38:32). Bisa ga wani ra’ayi kuma, Hyades ne, ƙungiyar taurarin da take kusa da Pleiades. A ƙasashe da yawa na dā manoma sukan lura da irin waɗannan taurari don sanin lokacin aikinsu: mawaƙin Hellenawa Hesiod, kimanin 700 K.H., ya ce musu su yi girbi sa’ad da Pleiades ta fito kafin wayewar gari, su kuma yi noma sa’ad da ta fāɗi.