Nʼọnwa Septemba 1522, ụgbọ mmiri Victoria laghachiri Spain ya na ndị ikom 18, nke ikpeazụ nʼime ụgbọ mmiri ise ndị sooro Ferdinand Magellan pụọ afọ atọ tupu mgbe ahụ. E gburu Magellan na Philippines; Juan Sebastián Elcano kpọghachiri ụgbọ ahụ.
Ọba akwụkwọ ihe ọmụma › Nʼoge ahụ nʼụwa
AD 1522 na 1534 · Wartburg na Wittenberg, Jamanị
Baịbụl Jamanị nke Luther
Mgbe o zoro nʼụlọ e wusiri ike nke Wartburg, Martin Luther sụgharịrị Agba Ọhụrụ site na Griik gaa nʼasụsụ Jamanị nʼime ihe dị ka izu iri na otu; e bipụtara ya na Wittenberg nʼọnwa Septemba 1522. Ya na otu ndị ya na ha rụkọrọ ọrụ, o mezuru Baịbụl niile, site na Hibru na Griik, nʼafọ 1534. Asụsụ ya nyere aka nke ukwuu ịkpụzi asụsụ Jamanị nke oge a.
Luk 2:1–14
Nʼoge ahụ, Siza Ọgọstọs nyere iwu ka a gụọ ọnụ, detuo aha mmadụ niile bi nʼụwa dum. (Nke a bụ ịgụ ọnụ na ide aha nke mbụ e mere mgbe Kwirinus bụ onye na-achị Siria.) Onye ọbụla gara nʼobodo ya, ka e denye aha ya nʼakwụkwọ. Ya mere Josef hapụrụ Nazaret nke dị na Galili, gaa Betlehem nke dị na Judịa, nke bụkwa obodo Devid, nʼihi na o si nʼụlọ na agbụrụ Devid pụta. Ya na Meri, nwaagbọghọ o kwere nkwa ịlụ, nke dịkwa ime, soro gaa ka o denye aha ha. Mgbe ha nọ ebe ahụ, oge ọ ga-eji mụọ nwa ya zuru. Ọ mụrụ nwa nwoke mbụ ya. O ji akwa kee ya, nibe ya nʼime ebe a na-enye anụ ụlọ nri, nʼihi na ha enwetaghị ebe ndina nʼụlọ ndị ije. Ma e nwere ndị ọzụzụ atụrụ bi nʼọhịa nʼakụkụ ebe ahụ, ndị na-eche igwe atụrụ ha nche nʼabalị. Mmụọ ozi nke Onyenwe anyị pụtara ihe nye ha. Ebube Onyenwe anyị mụwara gburugburu ha, oke egwu tụrụ ha. Ma mmụọ ozi ahụ sịrị ha, “Unu atụla egwu. Ana m ewetara unu oziọma nke oke ọṅụ nke ga-adịrị mmadụ niile. Nʼihi na taa, nʼobodo Devid ka a mụrụ Onye nzọpụta nye unu; ọ bụ Kraịst, Onyenwe anyị. Nke a ga-abụrụ unu ihe ịrịbama, unu ga-ahụ nwata ọhụrụ e kechiri nʼakwa, dina nʼime ebe a na-enye anụ ụlọ nri.” Na mberede, igwe ndị mmụọ ozi nke eluigwe pụtara soro mmụọ ozi a, bido na-eto Chineke na-asị, “Otuto dịrị Chineke nʼebe kachasị elu nke eluigwe. Udo nʼelu ụwa nye ndị niile ihe ha dị Chineke ezi mma.”Nʼotu oge ahụ nʼụwa
E bipụtala Baịbụl Jamanị kemgbe 1466, ma e si na Latin sụgharịa ha. Luther sụgharịrị site nʼasụsụ mbụ gaa nʼasụsụ Jamanị a na-asụ kwa ụbọchị nʼoge ya, mbipụta akwụkwọ bukwara ọrụ ya gaa nʼala ndị Jamanị niile nʼọtụtụ mbipụta. Ọ bụkwa oge njem mbụ gburugburu ụwa. Nke a bụ ụwa nke afọ ndị 1520 na 1530.
Ebe ndị ọzọGburugburu ụwaAD 1519–1522
AmerịkaỌdịda TenochtitlanAD 1521
Ndị agha Spain nʼokpuru Hernán Cortés na ọtụtụ ndị otu ha bụ ụmụ amaala weghaara Tenochtitlan, isi obodo Aztec e wuru nʼagwaetiti dị nʼime ọdọ mmiri, mgbe ogologo ọnọchibido gasịrị. Mexico City guzo nʼebe ahụ.
IndiaMughal mbụAD 1526
Babur, nwa eze si Etiti Eshia, onye sitere nʼagbụrụ Timur, meriri sultan nke Delhi na Panipat site nʼegbe ukwu na ndị na-agba ịnyịnya, tọọ ntọala Alaeze Ukwu Mughal, nke chịrị ọtụtụ nʼime India ihe dị ka narị afọ abụọ.
Mesopotemia na Ọwụwa Anyanwụ dị nsoSuleiman Onye Ebubechịrị AD 1520–1566
Suleiman nke Mbụ ghọrọ sultan Ottoman nʼafọ 1520. Alaeze ukwu ya gbatịrị site na Hungary ruo Ijipt na Iraq; nʼafọ 1529 ndị agha ya nọchibidoro Vienna ma laghachi. Na Turkey, a na-echeta ya dịka “Onye Na-enye Iwu”.
Ebe ndị ọzọAnyanwụ nʼetitiihe dị ka AD 1514–1543
Na Frombork nʼụsọ oke osimiri Baltic, ọkà mmụta mbara igwe bụ Nicolaus Copernicus hazịrị usoro nke Anyanwụ, ọ bụghị Ụwa, nọ nʼetiti ya. O bipụtara ya naanị nʼafọ 1543, afọ ọ nwụrụ.
ChinaNnukwu Mgbidi nke briknarị afọ nke 16 AD
Usoro ndị eze Ming wughachiri ogologo akụkụ nke Nnukwu Mgbidi dị nʼugwu Beijing site na brik na nkume, nwere ụlọ nche kwa narị mita ole na ole — mgbidi ọtụtụ ndị ọbịa na-ahụ taa.
