Jua na mwezi katika kalenda

Israeli ilihesabu miezi yake kwa mwezi wa angani. Mwezi ulianza na mwandamo, wakati hilali ya kwanza nyembamba ilipoonekana jioni, na ulidumu siku 29 au 30; neno la Kiebrania chodesh lina maana ya “mwandamo wa mwezi” na pia “mwezi”. Sikukuu kuu zilikuwa wakati wa mbalamwezi, katikati ya mwezi: Pasaka siku ya kumi na nne ya mwezi wa kwanza na Mikate Isiyotiwa Chachu siku ya kumi na tano (Mambo ya Walawi 23:5–6). Zaburi moja inasema: “Pigeni panda mwandamo wa mwezi, katika siku ya mbalamwezi” (Zaburi 81:3).

Miezi kumi na miwili ya mwezi inafanya karibu siku 354 tu, karibu siku 11 pungufu ya mwaka wa jua, kwa hiyo mara kwa mara mwezi wa ziada ulipaswa kuongezwa — katika desturi ya baadaye ya Kiyahudi, Adari wa pili, mara saba katika miaka kumi na tisa. Mafunjo kutoka Elefantine huko Misri yanaonyesha kwamba huenda Wayahudi wa huko walitumia mzunguko kama huo katika karne ya 5 K.K. Majina ya zamani zaidi ya miezi, kama Abibu, mwezi wa nafaka iliyoiva (Kutoka 13:4), yanafuata mwaka wa kilimo; baada ya uhamisho majina ya Kibabeli kama Nisani yaliingia. Kwa mapokeo ya baadaye katika Mishna, ishara za moto kutoka Mlima wa Mizeituni zilitangaza hilali mpya.