Słońce i księżyc w kalendarzu

Izrael liczył miesiące według księżyca. Miesiąc zaczynał się od nowiu, gdy o zmierzchu ukazywał się pierwszy cienki sierp, i trwał 29 lub 30 dni; hebrajskie słowo chodesh znaczy zarówno „nów”, jak i „miesiąc”. Wielkie święta przypadały na pełnię w połowie miesiąca: Pascha czternastego dnia pierwszego miesiąca, a Przaśniki piętnastego (Księga Kapłańska 23,5–6). Psalm wzywa do dęcia w róg na nów i na pełnię, w dniu święta (Psalm 81,3; w Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej: „Zadmijcie w trąbę w czas nowiu, w czasie wyznaczonym, w dniu naszego uroczystego święta”).

Dwanaście księżyców daje tylko około 354 dni, mniej więcej 11 dni mniej niż rok słoneczny, dlatego co pewien czas trzeba było dodać dodatkowy miesiąc – w późniejszej praktyce żydowskiej drugi adar, siedem razy na dziewiętnaście lat. Papirusy z Elefantyny w Egipcie wskazują, że tamtejsi Żydzi używali takiego cyklu w V wieku p.n.e. Najstarsze nazwy miesięcy, jak Abib, miesiąc dojrzałego zboża (Księga Wyjścia 13,4), idą za rokiem rolniczym; po wygnaniu weszły w użycie nazwy babilońskie, takie jak Nisan. Według późniejszej tradycji zapisanej w Misznie nowy sierp ogłaszano sygnałami ognia z Góry Oliwnej.