Pokłon Trzech Króli — Fra Angelico i Fra Filippo Lippi

Pokłon Trzech Króli

Fra Angelico i Fra Filippo Lippi · c. 1440/1460
National Gallery of Art, Waszyngton

Ten okrągły obraz na desce powstał we Florencji w połowie XV wieku, prawdopodobnie dla rodziny Medyceuszy. Badacze uważają, że zaczął go Fra Angelico, a dokończył młodszy zakonnik Fra Filippo Lippi – dlatego twarze i barwy różnią się w poszczególnych częściach.

Maria siedzi w prawym dolnym rogu z Dzieciątkiem przed prostą szopą. Królowie klęczą przed nią, a za nimi pozornie nieskończony orszak sług, koni i wielbłądów wije się ze wzgórz i przez ruiny starego miasta.

Z tekstu

Mędrcy ze wschodu, którzy przybyli do Jerozolimy (Ewangelia Mateusza 2,1)

„Zobaczyli dziecko z Marią, jego matką, i upadłszy, oddali mu pokłon” (Ewangelia Mateusza 2,11)

Dary: złoto, kadzidło i mirra (Ewangelia Mateusza 2,11)

Od artysty

Trzej królowie w bogatych florenckich szatach (tekst nie podaje ich liczby i nie nazywa ich królami – to tradycja)

Stajenka z wołem i osłem zamiast „domu” z Ewangelii Mateusza 2,11

Ogromny orszak z końmi i wielbłądami, przez zrujnowane łuki w rzymskim stylu

Paw na dachu – malarze tamtych czasów często używali go jako znaku życia wiecznego

Szczegóły

Maria i Dzieciątko

Maria w bladoniebieskim płaszczu trzyma Dzieciątko na kolanach; ono wyciąga rękę ku klęczącemu królowi.

Królowie

Klęczą w szatach obszytych złotem; najbliżej Dzieciątka – najstarszy, ten w czerwieni trzyma małe złote naczynie.

Józef

Stoi obok Marii w morelowym płaszczu i niebieskim kapturze.

Paw

Siedzi na dachu szopy, jego długi ogon zwisa w dół.

Orszak

Piesi i jeźdźcy wylewają się przez zrujnowany łuk.

Fra Angelico (Florentine, c. 1395–1455) and Fra Filippo Lippi (Florentine, c. 1406–1469). National Gallery of Art, Washington (Samuel H. Kress Collection, 1952.2.2) · Tempera on poplar panel · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

Wersety

Mt 2:1–12A gdy Jezus urodził się w Betlejem w Judei za dni króla Heroda, oto mędrcy ze Wschodu przybyli do Jerozolimy i pytali: Gdzież jest ten król Żydów, który się urodził? Widzieliśmy bowiem jego gwiazdę na Wschodzie i przyjechaliśmy, aby oddać mu pokłon. Gdy król Herod to usłyszał, przeraził się, a z nim cała Jerozolima. Zebrawszy więc wszystkich naczelnych kapłanów i nauczycieli ludu, wypytywał ich, gdzie miał się urodzić Chrystus. A oni mu powiedzieli: W Betlejem w Judei; bo tak jest napisane przez proroka: A ty, Betlejem, ziemio Judy, wcale nie jesteś najmniejsze wśród władców Judei, z ciebie bowiem wyjdzie władca, który będzie rządził moim ludem, Izraelem. Wtedy Herod wezwał potajemnie mędrców i dowiadywał się dokładnie o czas ukazania się gwiazdy. A posyłając ich do Betlejem, powiedział: Jedźcie i wypytajcie się dokładnie o to dziecko, a gdy je znajdziecie, donieście mi, abym i ja pojechał i oddał mu pokłon. Oni więc, wysłuchawszy króla, odeszli. A oto gwiazda, którą widzieli na Wschodzie, prowadziła ich, aż przyszła i zatrzymała się nad miejscem, gdzie było dziecko. A gdy zobaczyli gwiazdę, ogromnie się ucieszyli. Kiedy weszli do domu, zobaczyli dziecko z Marią, jego matką, i upadłszy, oddali mu pokłon, potem otworzyli swoje skarby i ofiarowali mu dary: złoto, kadzidło i mirrę. Lecz będąc ostrzeżeni przez Boga we śnie, aby nie wracali do Heroda, powrócili do swojej ziemi inną drogą.