Kpakpando ụtụtụ

Ka ọnwa gachaa, ìhè kacha enwu na mbara eluigwe nʼabalị bụ mbara Venus (planet). Ebe ọ naghị anọ nʼebe dị anya site nʼanyanwụ, a na-ahụ ya ma nʼọdịda anyanwụ mgbe anyanwụ dachara, ma nʼọwụwa anyanwụ tupu chi abọọ, ka ọ na-enwu naanị ya mgbe ụbọchị na-amalite — “kpakpando ụtụtụ”. Ndị oge ochie na-ele ya anya nke ọma: otu mbadamba ụrọ ndị Babilọn dere mgbe ọ na-awa na mgbe ọ na-ada ihe dị ka afọ iri abụọ nʼoge ọchịchị eze Ammisaduqa, na puku afọ nke abụọ BC, ndị Griik mbụ chekwara na kpakpando ụtụtụ na kpakpando anyasị bụ kpakpando abụọ dị iche.

Na Aịzaya, eze Babilọn, onye a na-abụ abụ ịchị ọchị (Aịzaya 14:4), ka a na-achị ọchị dịka helel ben shachar: “gị kpakpando ụtụtụ, nwa chi ọbụbọ” (Aịzaya 14:12). Okwu Hibru helel pụtara “onye na-enwu”; Septuagint sụgharịrị ya nʼokwu Griik pụtara “kpakpando ụtụtụ”, Vulgate Latin sụgharịrị ya lucifer, “onye na-ebu ìhè”. KJV debere “Lucifer”, ebe ọ bụ na ọtụtụ ndị nna chọọchị gụkwara amaokwu ahụ dịka ihe banyere ekwensu, okwu ahụ ghọrọ aha. Nʼime Agba Ọhụrụ, ihe oyiyi ahụ bụ chi ọbụbọ: ruo mgbe chi bọrọ na kpakpando ụtụtụ awalie nʼobi unu (2 Pita 1:19), na “Kpakpando ụtụtụ ahụ na-enwu enwu” (Mkpughe 22:16).