Ọba akwụkwọ ihe ọmụma › Mbara eluigwe nke Baịbụl
Mbara eluigwe nke Baịbụl
Ọchịchịrị anyanwụ na mbara igwe gbara ọchịchịrị
Baịbụl akọwaghị ọchịchịrị anyanwụ ọbụla nʼụzọ doro anya · 15 Jun 763 BC: ihe ntọala nke ụbọchị ochie
Ọchịchịrị anyanwụ na nke ọnwa tụrụ ụwa oge ochie egwu, ebe a na-ewere ha dịka ihe ịrịbama; Jeremaya gwara Izrel ka ha “atụkwala ụjọ ihe ịrịbama niile nke na-apụta ihe na mbara eluigwe” (Jeremaya 10:2). Ndị ode akwụkwọ Babilọn dere maka ha ọtụtụ narị afọ. Baịbụl akọwaghị otu ọchịchịrị anyanwụ nʼụzọ doro anya, ma ndị amụma na-ekwu maka anyanwụ na-ada nʼetiti ehihie (Emọs 8:9) na ọnwa na-aghọ “ọbara” (Juel 2:31), dịka ọnwa ọchịchịrị kpuchiri kpamkpam si acha uhie uhie na-adịghị egbu maramara. Dịka otu echiche si dị, ihe oyiyi ndị a sitere nʼọchịchịrị ndị a; dịka nke ọzọ, site nʼifufe ọkụ nke ọzara, nke ájá ya pụrụ ime ka anyanwụ gbaa ọchịchịrị.
Otu ọchịchịrị anyanwụ dị oke mkpa maka ịkọwa ụbọchị. Ndị Asịrịa na-akpọ afọ ọbụla aha otu onye ọrụ ọchịchị, ndepụta ha na-edekwa ọchịchịrị anyanwụ nʼafọ Bur-Sagale, nʼọnwa Simanu. Ndị ọkà mmụta mbara igwe gbakọrọ na ọ bụ ọchịchịrị anyanwụ nke 15 Jun 763 BC. Mgbe e dosiri afọ ahụ, ndepụta ndị Asịrịa site nʼihe dị ka 891 ruo 648 BC dabara nʼọnọdụ ya, site nʼakwụkwọ ndị Asịrịa kpọrọ aha ndị eze Izrel, dịka Ehab na Jehu, ọtụtụ ụbọchị ndị eze Izrel na Juda dabakwara nʼọnọdụ ha. Emọs buru amụma nʼoge ọchịchị Jeroboam nke Abụọ (Emọs 1:1), ụfọdụ ndị ọkà mmụta na-ejikọkwa ọchịchịrị ya nʼetiti ehihie na ọchịchịrị anyanwụ a; ndị ọzọ na-enwe obi abụọ.
Amaokwu ndị dị mkpa
Nʼihi na otu a ka Onyenwe anyị kwuru, “Unu amụtala ụzọ ndị mba ọzọ, unu atụkwala ụjọ ihe ịrịbama niile nke na-apụta ihe na mbara eluigwe, ọ bụ ezie na ndị mba dị iche iche na-atụ ha ụjọ.“Ma nʼụbọchị ahụ,” otu a ka Onye kachasị ihe niile elu, bụ Onyenwe anyị kwubiri ya, “Aga m eme ka anyanwụ daa nʼetiti ehihie, ime ka ọchịchịrị dịrị nʼetiti oke ehihie nke ụbọchị.Anyanwụ ga-agbanwe ghọọ ọchịchịrị, ọnwa ga-aghọkwa ọbara, tupu ụbọchị Onyenwe anyị abịa, bụ ụbọchị ahụ dị ukwu dịkwa oke egwu.Okwu ndị Emọs kwuru, onye bụ otu nʼime ndị ọzụzụ atụrụ nke obodo Tekoa. Ndị a bụ ọhụ ọ hụrụ banyere Izrel. Ọ hụrụ ọhụ a mgbe Uzaya bụ eze ndị Juda. Nʼoge ahụ kwa ka Jeroboam nwa Joash na-achị Izrel. Ọ hụrụ ọhụ a afọ abụọ tupu oke ala ọma jijiji ahụ adịrị.Nʼihi na kpakpando niile nke eluigwe na kpakpando ndị ọzọ gbara ha gburugburu agaghị egosipụta ìhè ha. Anyanwụ ga-agba ọchịchịrị nʼọwụwa ya ọnwa agakwaghị enye ìhè ya.Isi mmalite
E megharịrị ma mee ka ọ dị mkpụmkpụ site na Tyndale Open Bible Dictionary · CC BY-SA 4.0
Tyndale Open Bible Dictionary © 2023 Tyndale House Publishers · CC BY-SA 4.0 — Astronomy*; Eclipse*; Sun; Astrology; Chronology of the Bible* (Old Testament): Types of Evidence
E megharịrị site na Tyndale Open Bible Dictionary: a họọrọ isiokwu, mee ka ha dị mkpụmkpụ ma kọgharịa ha nʼokwu anyị (naanị akụkọ ihe mere, okike na ndụ kwa ụbọchị) ma, nʼasụsụ ndị ọzọ na-abụghị Bekee, igwe sụgharịrị ha. Ọrụ mbụ nke Tyndale House Publishers dị nʼefu na tyndaleopenresources.com.