Jiwe la Moabu (Nguzo ya Mesha)

Jiwe hili jeusi lenye kilele cha mviringo lilisimikwa na Mesha, mfalme wa Moabu, katika karne ya 9 K.K. Lilisimama huko Diboni, mashariki mwa Bahari Mfu, ambapo F. A. Klein, mmisionari Mjerumani, alionyeshwa mwaka 1868. Wakati mabalozi wa Ulaya walipokuwa wakijadiliana bei yake, wenyeji walilipasha jiwe moto na kulimwagia maji, nalo likavunjika vipande vipande. Nakala ya maandishi kwenye karatasi, iliyochukuliwa muda mfupi kabla, baadaye ilisaidia kuunganisha vipande vingi tena. Leo jiwe hili liko katika Louvre huko Paris.

Maandishi, katika lugha ya Kimoabu na kwa alfabeti iliyo karibu sana na Kiebrania cha kale, yanamsifu Kemoshi, mungu wa Moabu. Mesha anasema kwamba Omri, mfalme wa Israeli, aliidhulumu Moabu kwa siku nyingi, na mwanawe baada yake, lakini kwamba Mesha alishinda; pia anaorodhesha kazi zake za ujenzi. Biblia inasimulia uasi huo huo kwa upande wa Israeli (2 Wafalme 3:4–27). “Mwana” anaeleweka kwa njia mbili: kwa mtazamo mmoja ni Ahabu, mwana wa Omri; kwa mtazamo mwingine ni mjukuu kama Yoramu, kwa kuwa “mwana” pia linaweza kumaanisha mzao. Baadhi ya wasomi husoma mstari ulioharibika karibu na mwisho kuwa “nyumba ya Daudi”; wengine wanaona kwamba kilichobaki ni kidogo mno kuweza kuwa na uhakika.