De genezing van de verlamde

Nederlandse schilder · c. 1560/1590
National Gallery of Art, Washington

Een onbekende Nederlandse schilder maakte dit olieverfpaneel rond 1560–90; lang werd het toegeschreven aan Jan van Hemessen. Eén enorme figuur vult het: de genezen man die blootsvoets een heuvel afbeent, gebogen onder het gewicht van zijn beddengoed.

Het eerdere deel van het verhaal wordt klein verteld, links op de achtergrond. Mannen knielen op een dak en halen de pannen weg, en in de deuropening beneden ligt de zieke man op zijn draagbaar voor Jezus, omringd door een menigte.

Uit de tekst

Zoveel mensen dat “zelfs de plaatsen omtrent de deur hen niet meer konden bevatten” (Markus 2:2)

Mannen die “ontdekten het dak, waar Hij was; en dat opgebroken hebbende” (Markus 2:4)

“Terstond stond hij op, en het beddeken opgenomen hebbende, ging hij uit in aller tegenwoordigheid” (Markus 2:12)

Van de kunstenaar

Het beddeken veranderd in een heel Vlaams bed — gestreepte matras, kussen en groene deken

Het huis in Kapernaüm als een houten schuur met een pannendak in een noordelijk landschap

De genezen man in de rode tuniek en het witte hemd uit de tijd van de schilder zelf

Voor en na in één schilderij: het kleine tafereel achteraan, de grote figuur vooraan

Details

De genezen man

Het hoofd gebogen onder de last, grijpt hij zijn beddengoed met beide handen vast.

Het bed

Een opgerolde gestreepte matras en een groene deken — een heel bed op zijn rug.

Op het dak

Mannen knielen op het dak en halen pannen weg om een opening te maken.

Bij de deur

Beneden ligt de zieke man op zijn draagbaar voor Jezus, met de menigte om hen heen.

Reizigers

Ver weg op de weg lopen twee kleine figuren naar een boerderij.

Netherlandish 16th Century. National Gallery of Art, Washington (Chester Dale Collection, 1943.7.7) · Oil on panel · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

De verzen

Marc 2:1–12En na sommige dagen is Hij wederom binnen Kapernaum gekomen; en het werd gehoord, dat Hij in huis was. En terstond vergaderden daar velen, alzo dat ook zelfs de plaatsen omtrent de deur hen niet meer konden bevatten; en Hij sprak het woord tot hen. En er kwamen sommigen tot Hem, brengende een geraakte, die van vier gedragen werd. En niet kunnende tot Hem genaken, overmits de schare, ontdekten zij het dak, waar Hij was; en dat opgebroken hebbende, lieten zij het beddeken neder, daar de geraakte op lag. En Jezus, hun geloof ziende, zeide tot den geraakte: Zoon, uw zonden zijn u vergeven. En sommigen van de Schriftgeleerden zaten aldaar, en overdachten in hun harten: Wat spreekt Deze aldus gods lasteringen? Wie kan de zonden vergeven, dan alleen God? En Jezus, terstond in Zijn geest bekennende, dat zij alzo in zichzelven overdachten, zeide tot hen: Wat overdenkt gij deze dingen in uw harten? Wat is lichter, te zeggen tot den geraakte: De zonden zijn u vergeven, of te zeggen: Sta op, en neem uw beddeken op, en wandel? Doch opdat gij moogt weten, dat de Zoon des mensen macht heeft, om de zonden op de aarde te vergeven (zeide Hij tot den geraakte): Ik zeg u: Sta op, en neem uw beddeken op, en ga heen naar uw huis. En terstond stond hij op, en het beddeken opgenomen hebbende, ging hij uit in aller tegenwoordigheid; zodat zij zich allen ontzetten en verheerlijkten God, zeggende: Wij hebben nooit zulks gezien!