Celnik

Podatki na ziemiach biblijnych były dawne: dwanaście okręgów Salomona utrzymywało jego dwór, perscy namiestnicy płacili królowi stałe sumy, a imperia żądały daniny. Za królów greckich, a potem za Rzymian, prawo pobierania wielu podatków sprzedawano temu, kto dał najwięcej. Płacił on władzom ustaloną sumę i zatrzymywał wszystko, co zdołał zebrać ponad nią, a jego ludzie prowadzili punkty poboru ceł i opłat. Oprócz podatku od plonów i pogłównego istniały cła portowe, opłaty od sprzedaży i od spadków. Każdy Żyd od dwudziestu lat płacił też co roku pół sykla na świątynię – „podatek dwudrachmowy” (Ewangelia Mateusza 17,24).

Mateusz, zwany też Lewim, siedział w punkcie celnym w Kafarnaum, przy szlaku handlowym, i pobierał opłaty dla Heroda Antypasa (Ewangelia Mateusza 9,9). Zacheusz z Jerycha, miasta przy ważnym szlaku handlowym, był „przełożonym celników, a był on bogaty” (Ewangelia Łukasza 19,2). Ponieważ wielu poborców brało więcej, niż się należało, i służyło panującej władzy, gardzono nimi, a ludzie mówili jednym tchem „celnicy i grzesznicy”. Gdy celnicy zapytali Jana Chrzciciela, co mają robić, odpowiedział: „Nie pobierajcie nic więcej ponad to, co wam wyznaczono” (Ewangelia Łukasza 3,13).