Tollenaar

Belastingen waren in de Bijbelse landen al oud: de twaalf districten van Salomo onderhielden zijn hof, Perzische stadhouders betaalden vaste bedragen aan de koning, en wereldrijken eisten schatting. Onder de Griekse koningen en daarna onder de Romeinen werd het recht om veel belastingen te innen aan de hoogste bieder verkocht. Hij betaalde de overheid een afgesproken bedrag en hield alles wat hij meer kon innen, en zijn handlangers bemanden tolhuizen en douaneposten. Naast een belasting op de opbrengst en een hoofdgeld waren er heffingen op havens, verkopen en nalatenschappen. Elke Joodse man van twintig jaar en ouder betaalde bovendien jaarlijks een halve sikkel aan de tempel – de “didrachmen” (Mattheüs 17:24).

Mattheüs, ook Levi genoemd, zat in het tolhuis in Kapernaüm, aan een handelsweg, en inde tol voor Herodes Antipas (Mattheüs 9:9). Zacheüs van Jericho, een stad aan een belangrijke handelsroute, was “een overste der tollenaren, en hij was rijk” (Lukas 19:2). Omdat veel tollenaars meer namen dan verschuldigd was en de heersende macht dienden, werden zij veracht, en mensen spraken in één adem van “tollenaren en zondaren”. Toen tollenaars Johannes de Doper vroegen wat zij moesten doen, zei hij: “Eist niet meer, dan hetgeen u gezet is” (Lukas 3:13).