Àwọn Ptolemy sọ Alekisandiria di ojúkò ẹ̀kọ́ Giriki. Ilé Ìkàwé rẹ̀ kó ìwé kíká jọ láti ọ̀pọ̀ ilẹ̀, lórí erékùṣù Pharos sì ni ilé ìmọ́lẹ̀ òkun kan tí ó ga ju mítà 100 lọ wà, ọ̀kan nínú Ohun Ìyanu Méje ti ayé àtijọ́.
Àkójọ Ìmọ̀ › Ní àkókò kan náà láyé
ọ̀rúndún 3 Ṣ.K. · Alekisandiria, Ejibiti
Ìwé Mímọ́ Heberu ní èdè Giriki: Septuagint
Ní Alekisandiria, ibùgbé ọ̀pọ̀ àwọn Júù tí ń sọ èdè Giriki, a túmọ̀ ìwé márùn-ún Mose sí èdè Giriki — gẹ́gẹ́ bí àṣà, láti ọwọ́ àwọn àgbààgbà méjìléláàádọ́rin fún Ọba Ptolemy Kejì. Àwọn ìwé yòókù tẹ̀lé e ní ọ̀rúndún méjì tí ó tẹ̀lé e. Orúkọ náà Deuteronomi, èdè Giriki fún “òfin kejì”, wá láti inú bí ó ṣe túmọ̀ Deuteronomi 17:18.
De 17:18–20
Nígbà tí ó bá jókòó lórí ìtẹ́ ìjọba rẹ̀, kí ó ṣe àdàkọ àwọn òfin wọ̀nyí sí inú ìwé fún ara rẹ̀, láti inú ti àlùfáà tí wọ́n jẹ́ ọmọ Lefi. Èyí yóò sì wà lọ́dọ̀ rẹ̀, òun ó sì máa kà nínú rẹ̀ ní gbogbo ọjọ́ ayé rẹ̀, kí ó lè máa kọ́ àti bẹ̀rù Olúwa Ọlọ́run rẹ̀, láti máa tẹ̀lé gbogbo ọ̀rọ̀ inú òfin yìí àti àwọn ìlànà rẹ̀ tọkàntọkàn. Kí ó má ba à lérò pé òun sàn ju àwọn arákùnrin rẹ̀ yòókù lọ, kí ó sì ti ipa bẹ́ẹ̀ yípadà kúrò nínú òfin wọ̀nyí sí ọ̀tún tàbí sí òsì. Bẹ́ẹ̀ ni òun àti àwọn ọmọ rẹ̀ yóò jẹ ọba pẹ́ títí ní Israẹli.Ní àkókò kan náà ní ayé
Lẹ́yìn Alẹkisáńdà Ńlá, àwọn Ptolemy, ọba Giriki ní Alekisandiria, ló ń jọba lórí Ejibiti, èdè Giriki sì di èdè gbogbo ènìyàn ní ìlà-oòrùn Mẹditaréníà. Septuagint (“Àádọ́rin”) ni Bíbélì àwọn Júù tí ń sọ èdè Giriki fún ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún, àwọn òǹkọ̀wé Májẹ̀mú Tuntun sì máa ń fa ọ̀rọ̀ yọ láti inú rẹ̀. Báyìí ni ayé rí ní ọ̀rúndún kẹta Ṣ.K.
EjibitiIlé Ìkàwé àti Ilé Ìmọ́lẹ̀ Òkunnǹkan bí 280 Ṣ.K.
Giriki àti RomuArchimedesnǹkan bí 287–212 Ṣ.K.
Ní Syracuse ní erékùṣù Sicily, Archimedes ṣàwárí òfin ọ̀pá ìgbéga (lever) àti ìdí tí nǹkan fi ń léfòó, ó sì ṣírò pi ní pípé ju ẹnikẹ́ni ṣáájú rẹ̀ lọ. A pa á nígbà tí àwọn ará Romu gba ìlú náà ní ọdún 212 Ṣ.K.
Giriki àti RomuHannibal kọjú ìjà sí Romu218–201 Ṣ.K.
Nínú Ogun Punic Kejì, Hannibal ti Carthage kó ọmọ-ogun àti erin ogun gba orí òkè Alps kọjá wọ Itali, ó sì ṣẹ́gun àwọn ará Romu léraléra. Ní ìparí, Romu borí, ó sì di agbára tí ó ga jùlọ ní ìwọ̀-oòrùn Mẹditaréníà.
ṢáínàOlú-ọba Àkọ́kọ́221–210 Ṣ.K.
Ní ọdún 221 Ṣ.K., ọba Qin ṣẹ́gun àwọn ìpínlẹ̀ tí ó kẹ́yìn tí ń bá a díje, ó sì di Olú-ọba Àkọ́kọ́ ti China tí ó ṣọ̀kan. Ó fún gbogbo ilẹ̀ náà ní ìkọ̀wé kan, owó kan àti òṣùwọ̀n kan, a sì sin ín nítòsí Xi’an òde òní pẹ̀lú ọmọ-ogun ère amọ̀ tí ó tóbi tó ènìyàn gidi.
ÍńdíàÀwọn àṣẹ Ashokajọba nǹkan bí 268–232 Ṣ.K.
Olú-ọba Maurya náà Ashoka mú kí a gbẹ́ àwọn àṣẹ rẹ̀ sára àpáta àti ọ̀wọ̀n káàkiri India, tí ó ń rọ àwọn ènìyàn sí àìlo ipá àti sí títọ́jú ènìyàn àti ẹranko. Ọ̀kan nínú wọn dárúkọ Ptolemy Kejì, ọba tí a bẹ̀rẹ̀ Septuagint ní ìgbà rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí àṣà.
Àwọn ilẹ̀ Amẹ́ríkàEl Miradornǹkan bí 300 Ṣ.K. – 150 L.K.
Nínú igbó àríwá Guatemala, ìlú Maya náà El Mirador kọ́ La Danta, ọ̀kan nínú àwọn pírámídì tí ó tóbi jùlọ láyé ní ìwọ̀n, ó sì fi àwọn ọ̀nà gíga tí a mọ sopọ̀ mọ́ àwọn aládùúgbò rẹ̀.
Ìlà-oòrùn Yúróòpù àti pápá ẹ̀gàn ńláNeapolis ti àwọn Scythiaọ̀rúndún 3 Ṣ.K.
Nígbà tí àwọn Sarmatia láti ìlà-oòrùn ń tì wọ́n, àwọn Scythia sá padà sí Crimea, wọ́n sì kọ́ olú ìlú tuntun síbẹ̀, Neapolis ti àwọn Scythia, ní etí Simferopol òde òní.
