Taniec wokół złotego cielca

Lucas van Leyden · c. 1530
Rijksmuseum, Amsterdam

Lucas van Leyden namalował ten tryptyk – środkową część z dwoma ruchomymi skrzydłami – w Lejdzie około 1530 roku, kilka lat przed śmiercią. Trzy kwatery tworzą jeden ciągły krajobraz; środkowa ma około 93 centymetrów wysokości.

Na przedzie Izraelici jedzą, piją i obejmują się na trawie. Za nimi krąg tancerzy wiruje wokół małego złotego cielca ustawionego na wysokiej kolumnie. Wysoko na górze, na wpół ukryta w burzowej chmurze, klęczy maleńka postać; niżej dwaj mężczyźni schodzą po zboczu.

Z tekstu

Cielec zrobiony ze złota (Księga Wyjścia 32,4)

„I lud usiadł, aby jeść i pić, i wstał, aby się bawić” (Księga Wyjścia 32,6)

Tańce, które Mojżesz zobaczył, zbliżając się do obozu (Księga Wyjścia 32,19)

Mojżesz na górze, a potem schodzący z Jozuem (Księga Wyjścia 32,15–17)

Od artysty

Cielec ustawiony na wysokiej kolumnie, jak posąg na rynku

Izraelici w kapeluszach, rozcinanych rękawach i sukniach z czasów samego malarza

Zielony, zalesiony krajobraz z niebieskimi górami zamiast pustyni

Czerwony namiot na lewym skrzydle jako jedyny znak obozu

Szczegóły

Na szczycie

Maleńka klęcząca postać na szczycie góry, w burzowej chmurze – Mojżesz.

Zejście

Dwaj mali mężczyźni schodzą po zboczu – Mojżesz z Jozuem.

Złoty cielec

Mały złoty cielec stoi na szczycie wysokiej kolumny.

Taniec

Mężczyźni i kobiety tańczą wokół niego, trzymając się za ręce.

Uczta

Na przedzie ludzie jedzą, piją i obejmują się na trawie.

Lucas van Leyden, Netherlandish, c. 1489/94–1533. Rijksmuseum, Amsterdam (SK-A-3841) · Oil on panel (triptych) · Image: "Public Domain" (https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/); object metadata: CC0 1.0 (https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/) — Rijksmuseum Linked Art record.

Wersety

Wj 32:1–6A gdy lud widział, że Mojżesz opóźnia swoje zejście z góry, zebrał się przed Aaronem i mówił do niego: Wstań, zrób nam bogów, którzy by szli przed nami, bo nie wiemy, co się stało z Mojżeszem, tym mężem, który nas wyprowadził z ziemi Egiptu. Wtedy Aaron im powiedział: Zdejmijcie złote kolczyki, które są w uszach waszych żon, waszych synów i córek, i przynieście do mnie. I cały lud pozdejmował złote kolczyki, które były w ich uszach, i zanieśli je do Aarona. Gdy on przyjął je z ich rąk, ukształtował je rylcem i uczynił z nich odlanego cielca. I powiedzieli: Oto są twoi bogowie, Izraelu, którzy cię wyprowadzili z ziemi Egiptu. Widząc to, Aaron zbudował przed nim ołtarz i zawołał: Jutro będzie święto PANA. A nazajutrz wstali wcześnie rano, ofiarowali całopalenia i przynieśli ofiary pojednawcze. I lud usiadł, aby jeść i pić, i wstał, aby się bawić.

Wj 32:15–19Mojżesz odwrócił się więc i zszedł z góry, mając w ręku dwie tablice świadectwa, tablice zapisane po obu stronach. Były zapisane i na jednej, i na drugiej stronie. Tablice te były dziełem Boga, a pismo też było pismem Boga wyrytym na tablicach. Gdy Jozue usłyszał głos wołającego ludu, powiedział do Mojżesza: Odgłosy bitwy w obozie. On odpowiedział: Nie jest to głos zwyciężających ani głos pokonanych. Słyszę raczej głos śpiewających. Gdy się przybliżył do obozu, zobaczył cielca i tańce. Mojżesz wówczas rozgniewał się bardzo, rzucił z rąk tablice i stłukł je pod górą.