De Bijbel in de kunst · Genesis

Jozef legt in de gevangenis de dromen uit

Lucas van Leyden · 1512
National Gallery of Art, Washington

Lucas van Leyden graveerde deze plaat voor zijn reeks van 1512 over Jozef. De dromen van de gevangenen toont hij in twee stralende ovalen op de muur — een manier om gedachten in beeld te brengen.

Jozef zit tussen de twee mannen op de vloer en telt op zijn vingers. Links zit de bakker, in een mantel gewikkeld; rechts de schenker met een gepluimde hoed. Een ketting loopt over de vloer.

Uit de tekst

“Zijn de uitleggingen niet van God? Vertelt ze mij toch” (Genesis 40:8)
De droom van de schenker: Farao’s beker en de druiven (Genesis 40:11)
De droom van de bakker: vogels die eten uit de korf op zijn hoofd (Genesis 40:17)

Van de kunstenaar

De dromen in stralende ovalen boven de dromers
De schenker als hoveling met pluimen en harnas
Eén korf en één vogel voor de drie korven van de bakker

Details

Jozef

Hij telt op zijn vingers terwijl hij uitlegt.

De droom van de bakker

Een man met een korf op zijn hoofd; een vogel eet eruit.

De droom van de schenker

Een man schenkt uit een kan in een beker, een wijnstok naast hem.

De ketting

Een ketting op de vloer van de gevangenis.

Lucas van Leyden, Netherlandish, c. 1489/94–1533. National Gallery of Art, Washington (Rosenwald Collection, 1943.3.5658) · Engraving · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

De verzen

Gen 40:8–13En zij zeiden tot hem: Wij hebben een droom gedroomd, en er is niemand, die hem uitlegge. En Jozef zeide tot hen: Zijn de uitleggingen niet van God? Vertelt ze mij toch. Toen vertelde de overste der schenkers Jozef zijn droom, en zeide tot hem: In mijn droom, zie, zo was een wijnstok voor mijn aangezicht; En aan den wijnstok waren drie ranken; en hij was als bottende, zijn bloeisel ging op, zijn trossen brachten rijpe druiven voort. En Farao's beker was in mijn hand; en ik nam die druiven, en drukte ze uit in Farao's beker, en ik gaf den beker op Farao's hand. Toen zeide Jozef tot hem: Dit is zijn uitlegging: de drie ranken zijn drie dagen. Binnen nog drie dagen zal Farao uw hoofd verheffen, en zal u in uw staat herstellen; en gij zult Farao's beker in zijn hand geven, naar de vorige wijze, toen gij zijn schenker waart.

Gen 40:16–19Toen de overste der bakkers zag, dat hij een goede uitlegging gedaan had, zo zeide hij tot Jozef: Ik was ook in mijn droom, en zie, drie getraliede korven waren op mijn hoofd. En in den oppersten korf was van alle spijze van Farao, die bakkerswerk is; en het gevogelte at dezelve uit den korf, van boven mijn hoofd. Toen antwoordde Jozef, en zeide: Dit is zijn uitlegging: de drie korven zijn drie dagen. Binnen nog drie dagen zal Farao uw hoofd verheffen van boven u, en hij zal u aan een hout hangen, en het gevogelte zal uw vlees van boven u eten.

Bekijk het op de site van het museum