Synagoga

Synagoga była miejscem spotkań, w którym Żydzi zbierali się, aby czytać i studiować Prawo oraz się modlić. Jak i kiedy powstała, nie wiadomo. Według jednego poglądu narodziła się podczas wygnania babilońskiego, gdy nie było świątyni; według innego – później, wśród Żydów żyjących daleko od Jerozolimy w okresie greckim. Pierwsze pewne świadectwa pochodzą z Egiptu z III wieku p.n.e.: napisy poświęcające „miejsce modlitwy”, określenie, którego Dzieje Apostolskie używają w Filippi (Dzieje Apostolskie 16,13). W Księdze Nehemiasza 8, gdzie Ezdrasz czyta Prawo, a Lewici je wyjaśniają, uczeni widzą elementy późniejszego czytania w synagodze.

W I wieku n.e. synagogi istniały w całej Galilei, Judei i w świecie rzymskim. Te odkopane w Gamli, Magdali i na Masadzie to proste sale ze stopniowanymi ławami wzdłuż ścian. Napis z Jerozolimy, prawdopodobnie sprzed 70 n.e., mówi o synagodze zbudowanej przez kapłana imieniem Teodot do czytania Prawa i nauczania przykazań, z pokojami gościnnymi dla przybyszów. W szabat czytano Prawo i Proroków, a odpowiedniego człowieka można było zaprosić do przemówienia (Dzieje Apostolskie 13,15). Przełożony synagogi pilnował porządku, a sługa opiekował się zwojami (Ewangelia Łukasza 4,20).