De engel met de sleutel van de afgrond

Dürer · probably c. 1496/1498
National Gallery of Art, Washington

Dürer gaf zijn Apocalyps in 1498 in Neurenberg uit: vijftien grote houtsneden met de tekst van Openbaring op de achterkant gedrukt, in een Duitse en een Latijnse uitgave. Dit is de laatste afbeelding van de reeks.

Beneden duwt een engel met een grote sleutel de draak omlaag in de afgrond, waarvan het deksel klaarligt om gesloten te worden. Boven, op een heuveltop, toont een andere engel Johannes de heilige stad — een ommuurde stad met torens en puntgevels, als een Duitse stad, met een engel in de poort.

Uit de tekst

Een engel, “hebbende den sleutel des afgronds, en een grote keten in zijn hand” (Openbaring 20:1)

De draak in den afgrond geworpen en daarin opgesloten (Openbaring 20:2–3)

Johannes weggevoerd “op een groten en hogen berg” en de heilige stad getoond (Openbaring 21:10)

Een grote en hoge muur met poorten, en engelen aan de poorten (Openbaring 21:12)

Van de kunstenaar

Twee afzonderlijke visioenen in één afbeelding samengebracht

Jeruzalem als een ommuurde Duitse stad uit de tijd van Dürer

Een echt landschap van heuvels, bomen en een vlucht vogels

Dürers monogram onderaan

Details

Op de berg

Vanaf een heuveltop wijst een engel Johannes naar de stad.

De stad

Torens, puntgevels en een groot poortgebouw.

Aan de poort

Een engel staat in de overwelfde poort.

De sleutel

De engel houdt een enorme sleutel en een keten vast.

De draak

De gehoornde draak, met een halsband om zijn nek, zakt weg in de afgrond.

Het deksel

Het ronde deksel van de afgrond ligt klaar om gesloten te worden.

Albrecht Dürer, German, 1471–1528. National Gallery of Art, Washington (Rosenwald Collection, 1943.3.3567) · Woodcut on laid paper · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

De verzen

Openb 20:1–3En ik zag een engel afkomen uit den hemel, hebbende den sleutel des afgronds, en een grote keten in zijn hand; En hij greep den draak, de oude slang, welke is de duivel en satanas, en bond hem duizend jaren; En wierp hem in den afgrond, en sloot hem daarin, en verzegelde dien boven hem, opdat hij de volken niet meer verleiden zou, totdat de duizend jaren zouden geeindigd zijn. En daarna moet hij een kleinen tijd ontbonden worden.

Openb 21:9–12En tot mij kwam een van de zeven engelen, die de zeven fiolen hadden, welke vol geweest waren van de zeven laatste plagen, en sprak met mij, zeggende: Kom herwaarts, ik zal u tonen de Bruid, de Vrouw des Lams. En hij voerde mij weg in den geest op een groten en hogen berg, en hij toonde mij de grote stad, het heilige Jeruzalem, nederdalende uit den hemel van God. En zij had de heerlijkheid Gods, en haar licht was den allerkostelijksten steen gelijk, namelijk als den steen Jaspis, blinkende gelijk kristal. En zij had een groten en hogen muur, en had twaalf poorten, en in de poorten twaalf engelen, en namen daarop geschreven, welken zijn de namen der twaalf geslachten der kinderen Israels.