De Bijbel in de kunst · Richteren

Jaël doodt Sisera

Lucas van Leyden · 1516/1519
National Gallery of Art, Washington

Deze houtsnede, rond 1516–19 gemaakt, hoort bij een kleine reeks van Lucas van Leyden over beroemde vrouwen uit de Bijbel en oude verhalen. De lijnen zijn dik en eenvoudig, in hout gesneden.

Vooraan knielt Jaël op de slapende Sisera en heft haar hamer. Door de deuropening links geeft een vrouw een soldaat te drinken. Achterin wijst een vrouw de dode man aan bij gewapende mannen aan de deur.

Uit de tekst

Jaël “opende … een melkfles, en gaf hem te drinken” (Richteren 4:19)
Ze dreef “den nagel in den slaap zijns hoofds” terwijl hij sliep (Richteren 4:21)
“Kom, en ik zal u den man wijzen, dien gij zoekt” (Richteren 4:22)

Van de kunstenaar

Een bakstenen huis met een plank vol potten in plaats van een tent
Drie momenten van het verhaal in één voorstelling
Sisera in het harnas van Lucas’ tijd

Details

Jaël

Ze knielt op Sisera, de hamer geheven.

Sisera

De legeroverste ligt in harnas op de vloer, zijn zwaard aan zijn zij.

De dronk

Door de deuropening geeft een vrouw een soldaat te drinken.

Barak wordt het getoond

Een vrouw wijst; gewapende mannen dringen bij de deur.

Lucas van Leyden, Netherlandish, c. 1489/94–1533. National Gallery of Art, Washington (Rosenwald Collection, 1943.3.5700) · Woodcut · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

De verzen

Recht 4:17–22Maar Sisera vluchtte op zijn voeten naar de tent van Jael, de huisvrouw van Heber, den Keniet; want er was vrede tussen Jabin, den koning van Hazor, en tussen het huis van Heber, den Keniet. Jael nu ging uit, Sisera tegemoet, en zeide tot hem: Wijk in, mijn heer, wijk in tot mij, vrees niet! En hij week tot haar in de tent, en zij bedekte hem met een deken. Daarna zeide hij tot haar: Geef mij toch een weinig waters te drinken, want mij dorst. Toen opende zij een melkfles, en gaf hem te drinken, en dekte hem toe. Ook zeide hij tot haar: Sta in de deur der tent; en het zij, zo iemand zal komen, en u vragen, en zeggen: Is hier iemand? dat gij zegt: Niemand. Daarna nam Jael, de huisvrouw van Heber, een nagel der tent, en greep een hamer in haar hand, en ging stilletjes tot hem in, en dreef den nagel in den slaap zijns hoofds, dat hij in de aarde vast werd; hij nu was met een diepen slaap bevangen en vermoeid, en stierf. En ziet, Barak vervolgde Sisera; en Jael ging uit hem tegemoet, en zeide tot hem: Kom, en ik zal u den man wijzen, dien gij zoekt. Zo kwam hij tot haar in, en ziet, Sisera lag dood, en de nagel was in den slaap zijns hoofds.

Bekijk het op de site van het museum