Constantine wughachiri obodo Griik ochie bụ Byzantium dịka Rom nke abụọ, mee mmemme mmeghe ya na 11 Mee 330. Dịka Constantinople, emesịa Istanbul, ọ bụ isi obodo ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ afọ 1,600.
Ọba akwụkwọ ihe ọmụma › Nʼoge ahụ nʼụwa
ihe dị ka AD 325–360 · Ebe obibi ndị mọnk nke St Catherine, Saịnaị, ebe e debere Sinaiticus
Codex ndị a ma ama: Sinaiticus na Vaticanus
Akwụkwọ akpụkpọ anụ abụọ buru ibu, nke ọ bụla nweburu Baịbụl niile nʼasụsụ Griik, ka e depụtara na narị afọ nke 4; ebe e depụtara ha bụ arụmụka. Codex Vaticanus anọọla nʼỤlọ Akwụkwọ Vatican kemgbe opekata mpe afọ 1475. Ọtụtụ nʼime Codex Sinaiticus hapụrụ ebe obibi ndị mọnk nke St Catherine nʼafọ 1859 — otu o si mee bụ arụmụka — ọ dịkwa ugbu a na London. Ha abụọ ji 16:8 mechie Oziọma Mak.
Mak 16:1–8
Mgbe ụbọchị izuike gafere, Meri Magdalin na Meri nne Jemis na Salomi zụtara ụda dị iche iche ha ga-eji tee ahụ ya mmanụ. Nʼisi ụtụtụ ụbọchị mbụ nke izu, mgbe anyanwụ wara, ha biliri gawa nʼili ahụ. Ha jụrịtara onwe ha na-asị, “Onye ga-enupuru anyị nkume ahụ dị nʼọnụ ụzọ ili ahụ?” Ma mgbe ha leliri anya, ha hụrụ na e nupụla nkume ukwu ahụ. Mgbe ha banyere nʼime ili ahụ, ha hụrụ otu nwokorobịa yi uwe ọcha ka ọ nọdụrụ ala nʼakụkụ aka nri nke ili ahụ. Ha tụrụ oke egwu. Ma ọ sịrị ha, “Unu atụla egwu. Unu na-achọ Jisọs onye Nazaret a kpọgidere nʼobe. E meela ka o site nʼọnwụ bilie! Ọ nọkwaghị nʼebe a. Lee ebe e nibere ya. Ma gaanụ gwa ndị na-eso ụzọ ya nakwa Pita, ‘O burula unu ụzọ gawa Galili. Ebe ahụ ka unu ga-ahụ ya dị ka ọ gwararịị unu.’ ” Ha gbapụtara site nʼili ahụ, nʼọnọdụ mgbagwoju anya na ahụ ịma jijiji. Ha akọrọghị onye ọbụla ihe ọbụla, nʼihi na egwu jupụtara ha obi.Nʼotu oge ahụ nʼụwa
Nʼafọ 313, ndị eze ukwu Rom kwere ka ndị Kraịst fee ofufe nʼenweghị nsogbu, nʼafọ 330 kwa Constantine mere mmemme mmeghe nke isi obodo ọhụrụ ya, Constantinople. Eusebius dere na Constantine nyere iwu ka e mee Baịbụl iri ise nʼelu akpụkpọ anụ mara mma maka chọọchị ya; ma Sinaiticus maọbụ Vaticanus so na ha bụ arụmụka. Nke a bụ ụwa nke etiti narị afọ nke 4 AD.
Gris na RomRom ọhụrụ nʼakụkụ Bosporus11 Mee AD 330
IndiaSamudraguptachịrị ihe dị ka AD 335–375
Samudragupta gbasapụrụ Alaeze Ukwu Gupta nʼugwu India niile; ihe e dere nʼelu ogidi na Prayagraj depụtara ndị eze o meriri. Mkpụrụ ego ọlaedo ya na-egosi ya ka ọ na-akpọ ngwa egwu eriri, veena.
Ebe ndị ọzọAksum chigharịkwuru obeihe dị ka AD 330–350
Nʼugwu ugwu nke Itiopia na Eritrea nke taa, eze Ezana nke Aksum nabatara okpukpe Kraịst, nke Frumentius, onye Griik si Siria nke si Taịa, kuziri ya. Mkpụrụ ego Aksum gbanwere site nʼọnwa ọhụrụ na okirikiri ochie gaa nʼobe.
ChinaỤlọ OrchidAD 353
Na nzukọ oge opupu ihe ubi nʼakụkụ Ụlọ Orchid nʼafọ 353, onye na-ede mkpụrụ akwụkwọ mara mma bụ Wang Xizhi dere obere okwu mmalite maka abụ ndị enyi ya. Mbipụta ya ghọrọ ihe nlereanya kacha ewu ewu nke aka ọdee China; nke mbụ ahụ efuola.
AmerịkaNdị eze Tikalsite na AD 292
Na Tikal nʼọhịa Guatemala, ndị eze Maya wuru ụlọ chi ma guzobe ogidi nkume e dere ụbọchị nʼelu ha na kalenda Long Count; nke kacha ochie a chọtara nʼebe ahụ, Stela 29, si nʼafọ AD 292.
Ọwụwa anyanwụ Europe na ala ahịhịaMkpụrụ akwụkwọ Gotikihe dị ka AD 350
Wulfila, bishọp nke ndị Goth nʼala ala Osimiri Danube, mere mkpụrụ akwụkwọ maka asụsụ Gotik ma sụgharịa Baịbụl na ya — ogologo ederede kacha ochie nʼasụsụ Germanic ọbụla. Akụkụ ya dị ndụ na Codex Ọlaọcha, nke dị ugbu a na Uppsala.
Ebe ndị ọzọIli ọdịdị oghere igodo na Japanihe dị ka AD 250–538
Na Japan, e liri ndị ọchịchị nʼokpuru nnukwu ugwu ala nwere ọdịdị oghere igodo, kofun, nke olulu mmiri na oyiyi ụrọ gbara gburugburu. Nke kacha ukwuu, nso Osaka nke taa, fọrọ obere ka ọ dị mita 500 nʼogologo.
