Tại Avaris ở phía đông châu thổ sông Nin, các nhà khảo cổ đã tìm thấy nhà cửa, mồ mả và đồ gốm của những người từ Ca-na-an và Sy-ri đến định cư ở đó từ khoảng năm 1800 TCN. Về sau, các nhà cai trị của họ, người Hyksos, cai quản miền bắc Ê-díp-tô từ thị trấn này.
Bách khoa › Cùng lúc ấy trên thế giới
Trong Kinh Thánh · Khoảng 1900–1700 TCN (niên đại truyền thống) · Ê-díp-tô
Giô-sép tại triều đình Pha-ra-ôn
Sau khi giải nghĩa các giấc chiêm bao của Pha-ra-ôn, Giô-sép được lập cai quản xứ Ê-díp-tô và tích trữ lúa cho bảy năm đói kém.
Sáng 41:37–57
Các lời nầy đẹp ý Pha-ra-ôn và quần thần. Pha-ra-ôn phán cùng quần thần rằng: Chúng ta há dễ tìm một người như người nầy, có thần minh của Đức Chúa Trời được sao? Pha-ra-ôn phán cùng Giô-sép rằng: Vì Đức Chúa Trời xui cho ngươi biết mọi việc nầy, thì chẳng còn ai được thông minh trí-huệ như ngươi nữa. Vậy, ngươi sẽ lên cai trị nhà trẫm; hết thảy dân sự của trẫm đều sẽ vâng theo lời ngươi. Trẫm lớn hơn ngươi chỉ vì ngự ngôi vua mà thôi. Pha-ra-ôn lại phán cùng Giô-sép rằng: Hãy xem! trẫm lập ngươi cầm quyền trên cả xứ Ê-díp-tô. Vua liền cổi chiếc nhẫn trong tay mình, đeo vào tay Giô-sép, truyền mặc áo vải gai mịn, và đeo vòng vàng vào cổ người; rồi, truyền cho lên ngồi xe sau xe vua, có người đi trước hô rằng: Hãy quì xuống! Ấy, Giô-sép được lập lên cầm quyền cả xứ Ê-díp-tô là vậy. Pha-ra-ôn lại phán cùng Giô-sép: Ta là Pha-ra-ôn, nhưng nếu chẳng có ngươi, thì trong cả xứ Ê-díp-tô không có ai giơ tay đưa chân lên được. Pha-ra-ôn đặt tên Giô-sép là Xa-phơ-nát-Pha-nê-ách, đưa nàng Ách-nát, con gái Phô-ti-phê-ra, thầy cả thành Ôn, cho người làm vợ. Người thường tuần hành trong xứ Ê-díp-tô. Vả, khi Giô-sép ra mắt Pha-ra-ôn, vua Ê-díp-tô, thì người đã ba mươi tuổi. Vậy, người từ tạ Pha-ra-ôn mà đi tuần khắp xứ Ê-díp-tô. Trong bảy năm được mùa dư dật, đất sanh sản ra đầy dẫy. Giô-sép bèn thâu góp hết thảy lương thực của bảy năm đó trong xứ Ê-díp-tô, và chứa lương thực nầy khắp các thành; trong mỗi thành, đều dành chứa hoa lợi của các ruộng ở chung quanh thành đó. Vậy, Giô-sép thâu góp lúa mì rất nhiều, như cát nơi bờ biển, cho đến đỗi người ta đếm không được, vì đầy dẫy vô số. Trước khi đến năm đói kém, thì Ách-nát, con gái Phô-ti-phê-ra, thầy cả thành Ôn, sanh cho Giô-sép hai con trai. Giô-sép đặt tên đứa đầu lòng là Ma-na-se, vì nói rằng: Đức Chúa Trời đã làm cho ta quên điều cực nhọc, và cả nhà cha ta. Người đặt tên đứa thứ nhì là Ép-ra-im, vì nói rằng: Đức Chúa Trời làm cho ta được hưng vượng trong xứ mà ta bị khốn khổ. Bảy năm được mùa dư dật trong xứ Ê-díp-tô bèn qua, thì bảy năm đói kém khởi đến, y như lời Giô-sép đã bàn trước. Khắp các xứ khác cũng đều bị đói, nhưng trong cả xứ Ê-díp-tô lại có bánh. Đoạn, cả xứ Ê-díp-tô đều bị đói, dân chúng đến kêu cầu Pha-ra-ôn xin lương. Pha-ra-ôn phán cùng bản dân rằng: Hãy đi đến Giô-sép, rồi làm theo lời người sẽ chỉ bảo cho. Khi khắp xứ bị đói kém, thì Giô-sép mở mọi kho lúa mà bán cho dân Ê-díp-tô. Xứ càng đói nhiều nữa; vả, vì khắp thế gian đều bị đói quá, nên đâu đâu cũng đổ đến Ê-díp-tô mua lúa nơi Giô-sép bán.Cùng lúc ấy trên thế giới
Theo niên đại truyền thống, Giô-sép lên nắm quyền ở Ê-díp-tô trong khoảng từ năm 1900 đến 1700 TCN. Kinh Thánh không nêu tên Pha-ra-ôn, và các sử gia định niên đại câu chuyện theo nhiều cách khác nhau; một số đặt nó muộn hơn. Những thế kỷ ấy là thời Trung Vương quốc của Ê-díp-tô, và ở châu thổ sông Nin, ngày càng nhiều người từ Ca-na-an và Sy-ri đến định cư. Đây là thế giới của những thế kỷ ấy.
Ai CậpNgười mới đến từ Ca-na-an ở Avariskhoảng 1800–1550 TCN
Ai CậpĐồng ruộng ở Faiyumtrị vì khoảng 1860–1814 TCN
Các vua vương triều thứ 12, nhất là Amenemhat III, đã biến lòng chảo Faiyum đầy đầm lầy ở phía tây sông Nin thành đồng ruộng màu mỡ bằng cách điều tiết dòng nước chảy vào đó. Amenemhat III cũng xây một kim tự tháp ở Hawara, bên cạnh Faiyum.
Lưỡng Hà và Cận ĐôngBộ luật Hammurabitrị vì 1792–1750 TCN
Hammurabi của Ba-by-lôn thống nhất miền nam Lưỡng Hà và cho khắc gần 300 điều luật trên một tấm bia đá đen, nay ở bảo tàng Louvre: về tiền công, vay mượn, hôn nhân, nghề nông và trộm cắp. Đây là niên đại thường dùng; theo những cách tính khác, ông trị vì muộn hơn vài chục năm.
Hy Lạp và La MãNhững cung điện đầu tiên ở Cretekhoảng 1900–1700 TCN
Trên đảo Crete, người Minoan xây những cung điện lớn đầu tiên của họ, ở Knossos, Phaistos và Malia, với những kho chứa đầy chum cao đựng ngũ cốc, dầu và rượu. Khoảng năm 1700 TCN, chúng bị phá hủy, có lẽ do động đất, rồi được xây lại với quy mô lớn hơn.
Trung QuốcThạch Mão, thành bằng đákhoảng 2300–1800 TCN
Trên cao nguyên Hoàng Thổ ở miền bắc Trung Hoa, Thạch Mão được bao bọc bởi những tường đá dài vài ki-lô-mét quanh một nền trung tâm nhiều bậc, trang trí bằng những khuôn mặt chạm đá. Là một trong những khu định cư lớn nhất thời ấy ở Trung Hoa, nó bị bỏ hoang vào khoảng năm 1800 TCN.
Ấn ĐộCác thành sông Ấn vắng ngườikhoảng 1900–1300 TCN
Ở thung lũng sông Ấn, các thành phố lớn dần dần bị bỏ hoang, và dân cư dời về phía đông và phía nam, vào những làng nông nghiệp nhỏ hơn; dòng sông đổi hướng và khí hậu khô hơn là một trong những nguyên nhân các học giả nêu ra. Ở Harappa, những người thuộc văn hóa Nghĩa trang H về sau chôn người chết trong những chum có vẽ hình.
Châu MỹCông trình đất ở Poverty Pointkhoảng 1700–1100 TCN
Ở bang Louisiana ngày nay, những người sống bằng săn bắn, đánh cá và hái lượm đã đắp những bờ đất và gò đất lớn ở Poverty Point — một trong những công trình đất lớn nhất thời ấy ở Bắc Mỹ, được xây mà không có nghề nông.
Những nơi khácĐĩa trời Nebrakhoảng 1800–1600 TCN
Ở miền trung nước Đức, một chiếc đĩa đồng thiếc dát vàng thể hiện mặt trời hoặc trăng tròn, một vầng trăng lưỡi liềm và các ngôi sao, trong đó có lẽ có chòm Tua Rua. Đó là bức hình bầu trời đêm cổ nhất được biết đến; nó được chôn vào khoảng năm 1600 TCN.
