Sa Avaris sa silangang delta ng Nilo, natagpuan ng mga arkeologo ang mga bahay, libingan at palayok ng mga taong mula sa Canaan at Siria na nanirahan doon mula mga 1800 BC. Nang lumaon, ang kanilang mga pinuno, ang mga Hyksos, ang namahala sa hilagang Ehipto mula sa bayang ito.
Ensiklopedya › Samantala sa mundo
Sa Biblia · mga 1900–1700 BC (tradisyonal na petsa) · Ehipto
Si Jose sa palasyo ng Faraon
Matapos ipaliwanag ang mga panaginip ng Faraon, ginawang tagapamahala ng Ehipto si Jose at nag-imbak siya ng butil para sa pitong taon ng taggutom.
Gen 41:37–57
Ang payong ito ay mabuti sa mga mata ni Paraon at sa mga mata ng lahat ng kaniyang mga lingkod. Sinabi ni Paraon sa kaniyang mga lingkod, “Makakasumpong kaya tayo ng ganitong tao, na kinakasihan ng Espiritu ng Diyos?” Kaya sinabi ni Paraon kay Jose, “Dahil pinakita ng Diyos ang lahat ng ito sa iyo, wala ng ibang marunong at matalinong tulad mo. Mangingibabaw ka sa aking bahay at ayon sa salita mo pamamahalaan ang lahat ng tauhan ko. Tanging sa trono lamang ako ay magiging higit na mataas kaysa sa iyo. Sinabi ni Paraon kay Jose, “Tingnan mo, inilagay kita sa itaas ng buong lupain ng Ehipto.” Tinanggal ni Paraon ang kaniyang singsing na pantatak mula sa kaniyang kamay at nilagay niya ito sa kamay ni Jose. Binihisan niya siya ng mga damit na pinong lino at nilagyan ng gintong kuwintas sa kaniyang leeg. Pinasakay niya siya sa ikalawang karo na pag-aari niya. Sumigaw ang mga lalaki sa harapan niya, “Ibaluktot ang tuhod.” Nilagay siya ni Paraon sa itaas ng lupain ng Ehipto. Sinabi ni Paraon kay Jose, “Ako si Paraon at maliban sa iyo, walang taong magtataas ng kaniyang kamay o kaniyang paa sa lahat ng lupain ng Ehipto. ” Tinawag ni Paraon ang pangalan ni Jose na “Zafenat-panea.” Binigay niya si Asenat, ang anak na babae ni Potifera na pari ng On, para maging asawa. Ang kapangyarihan ni Jose ay nasa itaas ng buong Ehipto. Si Jose ay tatlumpung taong gulang nang tumayo siya sa harap ni Paraon, hari ng Ehipto. Lumabas si Jose mula sa presensya ni Paraon at pumunta sa buong lupain ng Ehipto. Sa pitong mabiyayang taon ang lupain ay nagbunga nang masagana. Tinipon niya lahat ng pagkaing nasa lupain ng Ehipto ng pitong taon at inilagay ang pagkain sa mga siyudad. Inilagay niya sa bawat siyudad ang pagkain galing sa mga bukid na nakapaligid dito. Inimbak ni Jose ang mga butil na parang buhangin ng dagat, na sa kalabisan ay tumigil na siya sa pagbilang dahil ito ay hindi mabilang. May dalawang anak na lalaki si Jose bago dumating ang mga taon ng taggutom, na isinilang para sa kaniya ni Asenat, ang anak na babae ni Potifera na pari ng On. Tinawag ni Jose ang pangalan ng kaniyang panganay na Manases, at sinabi niya, “Ginawa ng Diyos na makalimutan ko ang lahat ng aking mga bagabag at lahat ng sambahayan ng aking ama.” Tinawag niya ang pangalan ng kaniyang pangalawang anak na Efraim, dahil sinabi niya, “Ginawa akong mabunga ng Diyos sa lupain ng aking dalamhati.” Ang pitong saganang mga taon na nasa lupain ng Ehipto ay natapos na. Ang pitong taon ng taggutom ay nagsimula, ayon sa nasabi ni Jose. Mayroong taggutom sa lahat ng mga lupain, pero sa lahat ng lupain ng Ehipto ay mayroong pagkain. Nang ang buong lupain ng Ehipto ay gutom na gutom na, tumawag ng malakas ang mga tao kay Paraon para sa pagkain. Sinabi ni Paraon sa lahat ng mga taga Ehipto, “Pumunta kayo kay Jose at gawin ang anumang sabihin niya.” Ang taggutom ay nasa buong lupain. Binuksan ni Jose ang lahat ng mga kamalig at nagbenta sa mga taga-Ehipto. Ang taggutom ay napakatindi sa lupain ng Ehipto. Ang buong mundo ay pumupunta sa Ehipto upang bumili ng butil kay Jose dahil ang taggutom ay matindi sa buong mundo.Samantala sa mundo
Ayon sa tradisyonal na pagtatakda ng petsa, umangat si Jose sa kapangyarihan sa Ehipto sa pagitan ng mga 1900 at 1700 BC. Hindi pinangangalanan ng Biblia ang paraon, at iba-iba ang pagtatakda ng mga historyador sa salaysay; inilalagay ito ng ilan sa mas huling panahon. Sa mga siglong iyon naganap ang Gitnang Kaharian ng Ehipto, at sa delta ng Nilo ay dumarami ang mga nanirahang mula sa Canaan at Siria. Narito ang mundo ng mga siglong iyon.
EhiptoMga bagong dating mula sa Canaan sa Avarismga 1800–1550 BC
EhiptoBukirin sa Faiyumnaghari mga 1860–1814 BC
Ginawa ng mga hari ng ika-12 dinastiya, lalo na si Amenemhat III, na mayamang bukirin ang malatian na palanggana ng Faiyum sa kanluran ng Nilo sa pamamagitan ng pagkontrol sa tubig na dumadaloy rito. Nagpatayo rin si Amenemhat III ng isang piramide sa Hawara, sa tabi ng Faiyum.
Mesopotamia at Malapit na SilanganAng mga batas ni Hammurabinaghari 1792–1750 BC
Pinag-isa ni Hammurabi ng Babilonia ang timog Mesopotamia at ipinaukit ang halos 300 batas sa isang estelang batong itim, na nasa Louvre ngayon: tungkol sa sahod, pautang, pag-aasawa, pagsasaka at pagnanakaw. Ito ang karaniwang mga petsa; ayon sa ibang pagkukuwenta, naghari siya nang ilang dekada pang mas huli.
Gresya at RomaAng mga unang palasyo ng Cretamga 1900–1700 BC
Sa Creta, itinayo ng mga Minoan ang kanilang mga unang dakilang palasyo, sa Knossos, Phaistos at Malia, na may mga imbakan ng matataas na banga para sa butil, langis at alak. Mga 1700 BC, nawasak ang mga ito, marahil dahil sa lindol, at saka itinayong muli nang mas marangya.
TsinaShimao, isang lungsod na batomga 2300–1800 BC
Sa Loess Plateau ng hilagang Tsina, napalilibutan ang Shimao ng mga pader na bato na ilang kilometro ang haba, sa palibot ng isang baytang-baytang na plataporma sa gitna na pinalamutian ng mga mukhang inukit sa bato. Isa sa pinakamalalaking pamayanan ng panahon nito sa Tsina, iniwan ito mga 1800 BC.
IndiaNawalan ng tao ang mga lungsod ng Indusmga 1900–1300 BC
Sa lambak ng Indus, unti-unting iniwan ang malalaking lungsod, at lumipat ang mga tao sa silangan at timog sa mas maliliit na nayon ng magsasaka; ang mga ilog na nagbabago ng daloy at isang mas tuyong klima ay kabilang sa mga sanhing iminumungkahi ng mga iskolar. Sa Harappa, inilibing ng mga tao ng mas huling kultura ng Cemetery H ang kanilang mga patay sa mga pinintahang banga.
AmerikaMga tambak na lupa sa Poverty Pointmga 1700–1100 BC
Sa Louisiana ngayon, ang mga taong nabubuhay sa pangangaso, pangingisda at pangangalap ay nagtayo ng malalaking tagaytay at bunton na lupa sa Poverty Point — isa sa pinakamalalaking gawang-lupa ng panahon nito sa Hilagang Amerika, na itinayo nang walang pagsasaka.
Sa ibang dakoAng disko ng langit ng Nebramga 1800–1600 BC
Sa gitnang Alemanya, isang diskong tanso na may kalupkop na ginto ang nagpapakita ng araw o kabilugan ng buwan, isang gasuklay at mga bituin, kabilang marahil ang Pleyades. Ito ang pinakamatandang kilalang larawan ng langit sa gabi; ibinaon ito mga 1600 BC.
