A Avaris a gabashin bakin Kogin Nilu, masu tono ƙasa sun sami gidaje, kaburbura da tukwanen mutane daga Kan’ana da Siriya waɗanda suka zauna a can tun kimanin 1800 K.H. Daga baya masu mulkinsu, Hyksos, suka mallaki arewacin Masar daga wannan gari.
Kundin sani › A wancan lokaci a duniya
A cikin Littafi Mai Tsarki · kimanin 1900–1700 K.H. (ƙiyasin gargajiya) · Masar
Yusuf a fadar Fir’auna
Bayan ya fassara mafarkan Fir’auna, aka sa Yusuf yă shugabanci Masar, ya kuma adana hatsi don shekaru bakwai na yunwa.
Far 41:37–57
Shirin ya yi wa Fir’auna da kuma dukan hafsoshinsa kyau. Saboda haka Fir’auna ya tambaye su, “Za mu iya samun wani kamar wannan mutum, wannan wanda Ruhun Allah yake cikinsa?” Sai Fir’auna ya ce wa Yusuf, “Da yake Allah ya ba ka sanin dukan waɗannan, babu wani mai basira da kuma hikima kamar ka. Za ka shugabanci fadata, kuma dukan mutanena za su zama a ƙarƙashinka. Da sarauta kaɗai zan fi ka girma.” Saboda haka Fir’auna ya ce wa Yusuf, “Ga shi na sa ka zama shugaban dukan ƙasar Masar.” Sa’an nan Fir’auna ya zare zoben sarauta daga yatsarsa, ya sa shi a yatsan Yusuf. Ya sanya masa rigar lallausan lilin, ya kuma sa masa sarƙar zinariya a wuyansa. Ya sa shi ya hau keken yaƙi a matsayi mai binsa na biyu, mutane kuwa suka yi shela a gabansa suna cewa, “A ba da hanya!” Ta haka ya sa shi shugaba a kan dukan ƙasar Masar. Sa’an nan Fir’auna ya ce wa Yusuf, “Ni ne Fir’auna, amma in ba tare da umarninka ba, ba wanda zai ɗaga hannu ko ƙafa a cikin dukan Masar.” Fir’auna ya ba wa Yusuf suna Zafenat-Faneya, ya kuma ba shi Asenat ’yar Fotifera firist na On, ta zama matarsa. Yusuf kuwa ya zaga dukan ƙasar Masar. Yusuf yana zuwa shekara talatin sa’ad da ya shiga hidimar Fir’auna sarkin Masar. Yusuf kuwa ya fita daga gaban Fir’auna, ya zaga ko’ina a Masar. A shekaru bakwai na yalwa, ƙasar ta ba da amfani mai yawa. Yusuf ya tattara dukan abincin da aka samu a waɗannan shekaru bakwai na yalwa a Masar, ya kuma yi ajiyarsu a cikin birane. A kowane birni, ya sa abincin da aka nome a kewayensa. Sai Yusuf ya tara hatsi da yawan gaske, kamar yashi a bakin teku, har sai da ya kāsa iya auna shi, gama ba a iya aunawa. Kafin shekarun yunwa su zo, Asenat ’yar Fotifera, firist na On, ta haifa wa Yusuf ’ya’ya maza biyu. Yusuf ya ba wa ɗansa na fari suna Manasse ya ce, “Gama Allah ya sa na mance dukan wahalata da dukan gidan mahaifina.” Ya ba wa ɗansa na biyu suna Efraim ya ce, “Gama Allah ya wadata ni cikin wahalata.” Shekaru bakwai na yalwa a Masar suka zo ga ƙarshe, sai shekaru bakwai na yunwa suka soma shigowa, kamar yadda Yusuf ya faɗa. Aka yi yunwa ko’ina amma ban da ƙasar Masar. Don akwai abinci. Sa’ad da dukan Masar ta fara jin yunwa, sai mutane suka yi wa Fir’auna kuka don abinci. Sai Fir’auna ya ce wa dukan Masarawa, “Ku tafi wurin Yusuf, ku kuma yi abin da ya faɗa muku.” Sa’ad da yunwa ta bazu a dukan ƙasar, sai Yusuf ya buɗe gidajen ajiya, ya kuma sayar da hatsi ga Masarawa, gama yunwa ta yi tsanani a dukan Masar. Dukan ƙasashe kuwa suka zo Masar don saya hatsi daga Yusuf, gama yunwa ta yi tsanani a dukan duniya.A lokaci ɗaya a duniya
Bisa ga datin gargajiya, Yusuf ya hau mulki a Masar tsakanin kimanin 1900 da 1700 K.H. Littafi Mai Tsarki bai ambaci sunan Fir’aunan ba, masana tarihi kuma suna sa wa labarin dati ta hanyoyi dabam-dabam; wasu suna sa shi daga baya. Waɗannan ƙarnoni lokaci ne na Masarauta ta Tsakiya ta Masar, a bakin Kogin Nilu kuma yawan baƙin da suke zuwa daga Kan’ana da Siriya su zauna yana ƙaruwa. Ga duniyar waɗannan ƙarnoni.
MasarBaƙi daga Kan’ana a Avariskimanin 1800–1550 K.H.
MasarGonaki a Faiyumya yi mulki kimanin 1860–1814 K.H.
Sarakunan daula ta 12, musamman Amenemhat III, sun mai da kwarin Faiyum mai fadama a yamma da Nilu ya zama gonaki masu albarka ta wurin sarrafa ruwan da yake shiga cikinsa. Amenemhat III ya kuma gina dala a Hawara, kusa da Faiyum.
Mesofotamiya da Gabas ta TsakiyaDokokin Hammurabiya yi mulki 1792–1750 K.H.
Hammurabi na Babilon ya haɗa kudancin Mesofotamiya, ya kuma sa aka sassaƙa dokoki kusan 300 a kan dogon dutse baƙi, wanda yanzu yake a Louvre: game da albashi, bashi, aure, noma da sata. Waɗannan su ne datin da aka saba; bisa ga wasu lissafi, ya yi mulki ’yan shekaru gommai daga baya.
Giris da RomaFadodin farko na Kiritkimanin 1900–1700 K.H.
A tsibirin Kirit, Minoan sun gina manyan fadodinsu na farko, a Knossos, Phaistos da Malia, da rumbuna cike da dogayen tuluna don hatsi, mai da ruwan inabi. Kimanin 1700 K.H. aka hallaka su, mai yiwuwa ta girgizar ƙasa, sa’an nan aka sāke gina su da girma fiye da dā.
SinShimao, birnin duwatsukimanin 2300–1800 K.H.
A Tudun Loess a arewacin Sin, ganuwar duwatsu mai tsawon kilomita da dama ta kewaye Shimao, kewaye da dandamali na tsakiya mai matakai da aka yi masa ado da fuskokin da aka sassaƙa a dutse. Ɗaya daga cikin manyan mazaunai na zamaninsa a Sin, an bar shi kimanin 1800 K.H.
IndiyaBiranen Indus sun zama kufaikimanin 1900–1300 K.H.
A kwarin Indus, an bar manyan biranen sannu a hankali, mutane kuma suka ƙaura zuwa gabas da kudu cikin ƙananan ƙauyukan manoma; koguna da suka canja hanya da yanayi da ya ƙara bushewa suna cikin dalilan da masana suka bayar. A Harappa, mutanen al’adar Cemetery H ta baya sun binne matattunsu a cikin tuluna masu zane.
Nahiyoyin AmirkaTudun ƙasa a Poverty Pointkimanin 1700–1100 K.H.
A Louisiana ta yau, mutanen da suke rayuwa ta farauta, kamun kifi da tattara abinci sun tara manyan tuddai da kunyoyin ƙasa a Poverty Point — ɗaya daga cikin manyan ayyukan ƙasa na zamaninsa a Arewacin Amirka, wanda aka gina ba tare da noma ba.
Sauran wurareFarantin sararin sama na Nebrakimanin 1800–1600 K.H.
A tsakiyar Jamus, wani farantin tagulla da aka yi masa ado da zinariya ya nuna rana ko cikakken wata, jinjirin wata da taurari, cikinsu mai yiwuwa Pleiades. Shi ne hoton sararin sama da dare mafi tsufa da aka sani; an binne shi kimanin 1600 K.H.
