Juu ya kuta za hekalu lake huko Medinet Habu, Ramses III alionyesha ushindi wake juu ya “Watu wa Bahari”, walioishambulia Misri kwa nchi kavu na kwa bahari. Miongoni mwao walikuwa Peleset, ambao kwa kawaida hufikiriwa kuwa Wafilisti.
Ensaiklopidia › Wakati huo duniani
Katika Biblia · karibu 1150 K.K. (tarehe ya kimapokeo ni ya mapema zaidi) · Bonde la Yezreeli, karibu na kilima cha More
Watu mia tatu wa Gideoni
Akiwa na watu mia tatu tu waliobeba tarumbeta na mienge iliyofichwa ndani ya mitungi, Gideoni anaishinda kambi ya Wamidiani katika bonde la Yezreeli.
Amu 7:1–22
Ndipo Yerubaali (yaani Gideoni) akainuka mapema, na watu wote waliokuwa pamoja naye, wakaweka kambi kando ya chemchemi ya Harodi. Kambi ya Midiani ilikuwa kaskazini mwao katika bonde karibu na kilima cha More. Bwana akamwambia Gideoni, Kuna askari wengi sana kwa mimi kukupa ushindi juu ya Wamidiani, ili Waisraeli wasijisifu juu yangu, wakisema, 'Nguvu zetu zimetuokoa'. Basi, tangaza masikioni mwa watu, ukisema, Yeyote anayeogopa, anayetetemeka, arudi na atoke katika mlima Gileadi. 'Basi, watu elfu ishirini na mbili wakaondoka, na elfu kumi wakabaki. Bwana akamwambia Gideoni, 'Watu bado ni wengi sana. Wapeleke chini kwenye maji, na nitafanya idadi yao iwe ndogo kwa ajili yako. Kama nikisema, 'Huyu atakwenda pamoja nawe,' atakwenda pamoja nawe; lakini kama nikisema, 'Huyu hawezi kwenda pamoja nawe,' hatakwenda. ' Gideoni akawapeleka watu kwenye maji; Bwana akamwambia, “Ondoa kila mtu atakayelamba maji, kama mbwa alambavyo, kutoka kwa wale wanaopiga magoti na kunywa.” Wanaume mia tatu walilamba. Wengine wote walipiga magoti kunywa maji. Bwana akamwambia Gideoni, “Kwa watu hawa mia tatu waliokwisha kulamba maji, nitakuokoa na kukupa ushindi juu ya Wamidiani. Acha kila mtu arudi mahali pake.” Kwa hiyo wale waliochaguliwa walichukua vifaa vyao na tarumbeta zao. Gideoni akawarudisha watu wote wa Israeli, kila mtu kwenda kwenye hema yake, lakini akawaweka watu mia tatu. Basi kambi ya Midiani ilikuwa chini yake katika bonde. Usiku huo huo Bwana akamwambia, “Simama! Kavamie kambi, kwa maana nitakupa ushindi juu yake. Lakini ikiwa unaogopa kushuka, shka kwenye kambi pamoja na Purh mtumishi wako, na usikilize kile wanachosema, na ujasiri wako utaimarishwa kushambulia kambi.” Basi Gidioni akaenda pamoja na Pura mtumishi wake, mpaka chini kwa walinzi wa kambi. Wamidiani, Waamaleki, na watu wote wa mashariki walikaa karibu na bonde, wengi kama wingu la nzige. Ngamia zao walikuwa zaidi ya mawingu; walikuwa zaidi kuliko idadi ya mchanga katika bahari. Gideoni alipofika huko, mtu alikuwa akimwambia mwenzake ndoto. Mtu huyo akasema, “Angalia! Niliota ndoto, na nikaona mkate wa shayiri umeanguka ndani ya kambi ya Midiani. Ukaja hemani, na kuipiga kwa nguvu sana hata ikaanguka chini ikapinduka na kulala chini. ' Mtu mwingine akasema, 'Hii si kitu kingine isipokuwa upanga wa Gideoni (mwana wa Yoashi), Mwisraeli. Mungu amempa ushindi juu ya Midiani na jeshi lake lote. ' Gideoni aliposikia habari ya ile ndoto na tafsiri yake, akainama chini na kuabudu. Alirudi kwenye kambi ya Israeli na kusema, “Simameni! Bwana ametupa ushindi juu ya jeshi la Midiani.” Akawagawa watu mia tatu katika makundi matatu, na akawapa tarumbeta zote na mitungi tupu, na taa ndani ya kila mtungi. Akawaambia, 'Niangalieni mimi na kufanya yale ninayoyafanya. Tazama! Ninapofika kwenye mwisho wa kambi, ni lazima mfanye kile ninachofanya. Nitakapopiga tarumbeta, mimi na wote Mlio pamoja nami, basi mtapiga tarumbeta zenu katika kila upande wa kambi nzima na kupiga kelele, “Kwa Bwana na Gideoni!” Basi Gideoni na watu mia moja waliokuwa pamoja naye walifika mwisho wa kambi, hapo mwanzoni mwa saa ya kati. Wakati Wamidiani walikuwa wakibadilisha walinzi, walipiga tarumbeta na kuvunja mitungi iliyokuwa mikononi mwao. Vikosi vitatu vilipiga tarumbeta na kuvunja mitungi. Walikuwa na taa katika mikono yao ya kushoto na tarumbeta katika mikono yao ya kulia ili kuwapiga. Walipiga kelele, “Upanga wa Bwana na wa Gideoni.” Kila mtu alisimama mahali pake kando ya kambi na jeshi la Midiani likakimbia. Walipiga kelele na kukimbia Walipopiga tarumbeta mia tatu, Bwana akaweka upanga wa kila mtu wa Midiani dhidi ya wenzake na dhidi ya jeshi lake lote. Jeshi likimbia mpaka Bethshita kuelekea Serera, mpaka mpaka wa Abel Mehola, karibu na Tabathi.Wakati huo duniani
Kwa kawaida wanahistoria wanawaweka waamuzi, kuanzia Debora hadi Samsoni, katika karne ya 12 na 11 K.K.; kuhesabu kurudi nyuma kwa takwimu za Biblia yenyewe kunawaweka mapema zaidi. Ulikuwa wakati baada ya kuanguka kwa falme kubwa za Zama za Shaba za mashariki mwa Mediterania, wakati Wafilisti walipokaa pwani ya Kanaani. Huu ndio ulimwengu wa karibu 1150 K.K.
MisriRamses III na Watu wa Baharikaribu 1177 K.K.
Mesopotamia na Mashariki ya KaribuMwisho wa Wahitikaribu 1180 K.K.
Hattusa, mji mkuu wa Milki ya Wahiti katikati ya Anatolia, uliachwa na kuchomwa moto, na milki ikafikia mwisho. Ugarit kwenye pwani ya Shamu, mji tajiri wa biashara wenye alfabeti yake wenyewe, uliharibiwa katika miaka hiyo hiyo.
Ugiriki na RomaMajumba ya Mikene yaunguakaribu 1200–1100 K.K.
Huko Ugiriki majumba ya Mikene, Pylos na Thebe yaliharibiwa. Huko Pylos moto ulioka mamia ya vibao vya udongo vilivyoandikwa kwa Linear B, maandishi ya zamani zaidi ya Kigiriki, na hivyo ukavihifadhi; baadaye Wagiriki waliacha kuandika kwa karibu karne nne.
ChinaShaba za Sanxingduikaribu 1200–1000 K.K.
Huko Sanxingdui katika Sichuan, watu wasiojulikana katika kumbukumbu za maandishi za China walisubu vinyago vya shaba vyenye macho yaliyotokeza na sanamu yenye urefu wa karibu mita 2.6 pamoja na kitako chake, wakavizika katika mashimo pamoja na pembe za ndovu na dhahabu.
IndiaUfalme wa Kurukaribu 1200–900 K.K.
Katika uwanda wa juu wa Ganges, Kuru wakawa, kwa maoni ya wataalamu wengi, dola ya kwanza ya zama za Veda. Makuhani wao walianza kukusanya na kupanga nyimbo za Veda na kanuni za ibada zao.
KwinginekoMabaharia wa Pasifikikaribu 1350–800 K.K.
Kutoka visiwa vilivyo karibu na New Guinea, watu wa Lapita, wanaojulikana kwa vyombo vyao vya udongo vilivyopigwa chapa kwa ustadi, walisafiri kuelekea mashariki kwa ngalawa. Kufikia karibu 900–800 K.K. walikuwa wamefika Fiji, Tonga na Samoa, visiwa ambavyo hakuna mtu aliyewahi kuishi kabla.
