Jemadari Mlibia, Shoshenq I, alikuwa farao na akaanzisha nasaba mpya. Kwa kawaida hufikiriwa kuwa Shishaki, aliyeushambulia Yerusalemu katika mwaka wa tano wa Rehoboamu mwana wa Sulemani (1 Wafalme 14:25). Huko Karnak aliorodhesha miji ya kampeni yake huko Kanaani.
Ensaiklopidia › Wakati huo duniani
Katika Biblia · karibu 960 K.K. · Yerusalemu
Sulemani ajenga hekalu
Katika mwaka wa nne wa utawala wake Sulemani anaanza kujenga hekalu huko Yerusalemu. Ujenzi unachukua miaka saba.
1 Fal 6:1–14
Kwa hiyo Sulemani akaanza kulijenga hekalu. Hii ilikuwa mwaka wa 480 baada ya wana wa Israeli kutoka katika nchi ya Misri, katika mwaka wa nne wa utawala wa Sulemani huko Israeli, katika mwezi wa Ziv, ambao ndio mwezi wa pili. Hekalu ambalo mfalme Sulemani alimjengea BWANA lilikuwa na urefu wa mita 27, na upana wa mita 9, na kimo cha mita 13. 5. Na ukumbi uliokuwa mbele ya hekalu ulikuwa na urefu wa mita 9 na upana wa mita 4. 5 sawa na upana wa sehemu kuu ya hekalu. Lile hekalu alilitengenezea madirisha ambayo fremu zake kwa nje yalifanya yaonekane membamba kuliko ile sehemu ya ndani. Na ukuta wa nyumba aliuzungushia vyumba kuzunguka pande zake, kushikamana na vyumba vya nje na vya ndani ya hekalu. Akajenga vyumba katika pande zote. Kile chumba cha chini kilikuwa na upana wa mita 2. 3, kile cha kati kilikuwa na upana wa mita 2. 8. na kile cha tatu kilikuwa na upana wa mita 3. 2. upande wa nje akaupunguza ukuta wa nyumba pande zote, ili boriti zisishikamane ukutani mwa nyumba. Hekalu lilijengwa kwa mawe yaliyokuwa yamechongwa chimboni. Hakuna nyundo, wala shoka au chombo chochote cha chuma kilisikika wakati hekalu lilipokuwa likjengwa. Upande wa kusini wa hekalu kulikuwa na lango la chini, ambalo mtu hupanda kwa madaraja mpaka juu kwenye chumba cha kati, na kutoka chumba cha kati hadi chumba cha tatu. Kwa hiyo Sulemani akalijenga hekalu mpaka akalimaliza, akalifunika hekalu kwa boriti na mbao za mwerezi. Akajenga vyumba vya pembeni mwa hekalu, kila upande mita 2. 3 kwenda juu. Navyo vikaunganishwa na hekalu kwa mbao za mierezi. Neno la BWANA likamjia Sulemani, likisema, “Kuhusu hili hekalu ambalo unajenga, kama utatatembea katika maagizo yangu na kuhukumu kwa haki, na kutunza amri zangu na kuishi kwa hizo, ndipo ntakapozithibitisha ahadi zangu na wewe ambazo niliziahidi kwa baba yako Daudi. Nitaishi kati ya watu wa Israeli nami sitawatupa.” Kwa hiyo Sulemani akalijenga hekalu mpaka akalimaliza.Wakati huo duniani
1 Wafalme 6:1 inaweka mwanzo wa ujenzi wa hekalu katika mwaka wa nne wa utawala wa Sulemani; kwa hesabu ya kawaida ya tawala za wafalme huo ni karibu 966–960 K.K. Hakuna maandishi yanayomtaja Sulemani yaliyopatikana, na jinsi ufalme wake ulivyokuwa mkubwa na tajiri ni jambo linalojadiliwa na wanahistoria na wanaakiolojia. Huu ndio ulimwengu wa karne ya 10 K.K.
MisriShishakialitawala karibu 943–922 K.K.
Mesopotamia na Mashariki ya KaribuKalenda ya mkulimakarne ya 10 K.K.
Kibao kidogo cha chokaa kilichopatikana Gezeri kinaorodhesha mwaka wa kilimo mwezi kwa mwezi: kuvuna zeituni, kupanda, kupanda kwa kuchelewa, kitani, shayiri, mavuno, kupogoa mizabibu na matunda ya kiangazi. Labda ni zoezi la kuandika, ni mojawapo ya maandishi ya zamani zaidi kwa Kiebrania au lugha iliyo karibu sana nacho; leo iko Istanbul.
Mesopotamia na Mashariki ya KaribuAshuru yainuka tenatangu 911 K.K.
Baada ya karne mbili za udhaifu, Mfalme Adad-nirari II alianza kampeni za kila mwaka zilizojenga upya nguvu ya Ashuru. Milki Mpya ya Ashuru ingetawala Mashariki ya Karibu kwa miaka mia tatu, hadi 609 K.K. — milki ya wakati wa Yona na Isaya.
ChinaNyimbo za zamani zaidi za Chinakaribu 1000–600 K.K.
Mashairi ya zamani zaidi ya Kitabu cha Nyimbo, mkusanyo wa kwanza wa mashairi wa China, yanatoka katika karne hizi: nyimbo za kilimo, uchumba, karamu, uwindaji na vita, zilizoimbwa katika baraza la Zhou na vijijini.
Ugiriki na RomaKaburi tajiri huko Lefkandikaribu 950 K.K.
Huko Lefkandi katika kisiwa cha Kigiriki cha Euboea, mwanamume na mwanamke walizikwa chini ya jengo refu pamoja na farasi wanne, vito vya dhahabu na bidhaa kutoka Kipro na Mashariki ya Karibu — ishara kwamba biashara iliendelea hata katika “Zama za Giza” za Ugiriki.
AmerikaViwanja vya mwanzo vya Wamayakaribu 1000 K.K.
Huko Ceibal katika Guatemala, Wamaya wa mwanzo walipanga uwanja wa sherehe na jukwaa karibu 1000 K.K., kabla hawajaishi katika miji mikubwa — miongoni mwa majengo ya umma ya Wamaya ya zamani zaidi yanayojulikana.
