Waandishi wa Kifoinike katika miji kama Biblo na Tiro waliandika kwa herufi 22 tu. Baadaye Wagiriki waliichukua alfabeti hii, na alfabeti za Kilatini na Kisiriliki zimetokana nayo. Maandishi ya awali ya Kiebrania yalikuwa karibu sana nayo.
Ensaiklopidia › Wakati huo duniani
Katika Biblia · karibu 1000 K.K. · Yerusalemu
Daudi auteka Yerusalemu
Akiwa ametiwa mafuta kuwa mfalme wa Israeli yote, Daudi anauteka mji wa Wayebusi, Yerusalemu, na kuufanya mji wake mkuu, Mji wa Daudi.
2 Sam 5:1–12
Kisha kabila zote za Israeli wakamwendea mfalme huko Hebroni nao wakasema, “Tazama, sisi ni nyama na mifupa yako. Kipindi kilichopita, Sauli alipokuwa mfalme juu yetu, ni wewe uliyeliongoza jeshi la Waisraeli. Yahwe akakwambia, 'Utawachunga watu wangu Israeli, na utakuwa mtawala juu ya Israeli.” Hivyo wazee wote wa Israeli wakaja kwa mfalme huko Hebron na mfalme Daudi akafanya nao agano mbele ya Yahweh. Wakamtawaza Daudi kuwa mfalme wa Israeli. Daudi alikuwa na umri wa miaka thelathini alipoanza kutawala, naye akatawala miaka arobaini. Alitawala juu ya Yuda miaka saba na miezi sit a huko Hebroni, na huko Yerusalemu akatawala miaka thelathini na mitatu juu ya Israeli yote na Yuda. Mfalme na watu wake wakaenda Yerusalemu kupigana na wayebusi, waliokuwa wenyeji wa nchi. Wakamwambia Daudi, “Hautaweza kuja hapa kwani hata wipofu na vilema waweza kukudhuia kuingia. Daudi haweze kuja hapa.” Lakini, Daudi akaiteka ngome ya Sayuni, ambayo sasa ni mji wa Daudi. Wakati huo Daudi akasema, “Waliowashambulia wayebusi watapaswa kupita katika mfereji wa maji ili wawafikie virema na vipofu ambao ni adui wa Daudi.” Hii ndiyo maana watu husema, “Vipofu na virema wasingie katika kasri.” Hivyo Daudi akaishi ngemeni naye akaiita mji wa Daudi. Akaizungushia ukuta, kuanzia barazani kuelekea ndani. Daudi akawa na nguvu sana kwa maana Yahwe, Mungu wa utukufu, alikuwa pamoja naye. Kisha Hiramu mfalme wa Tiro akatuma wajumbe kwa Daudi, na miti ya mierezi, mafundi seremala na wajenzi. Wakamjengea Daudi nyumba. Daudi akatambua kuwa Yahwe alikuwa amemweka ili awe mfalme juu ya Israeli, na kwamba alikuwa ameutukuza ufalme wake kwa ajili ya Israeli watu wake.Wakati huo duniani
Daudi aliuteka Yerusalemu karibu 1000 K.K. na kuufanya mji wake mkuu. Nje ya Biblia jina lake linaonekana kwa mara ya kwanza karibu karne moja na nusu baadaye, kwenye jiwe kutoka Tel Dan linalozungumza juu ya “Nyumba ya Daudi”. Huu ndio ulimwengu wa karibu 1000 K.K.
Mesopotamia na Mashariki ya KaribuAlfabeti inaeneakaribu 1050 K.K.
MisriMisri iliyogawanyikakaribu 1069–664 K.K.
Misri iligawanyika kati ya wafalme waliotawala kutoka Tanis katika delta na makuhani wakuu wa Amun huko Thebe. 1 Wafalme 3:1 inasema kwamba Sulemani alimwoa binti ya Farao; Farao huyo alikuwa nani kunajadiliwa.
ChinaMamlaka ya Mbingunikaribu 1046 K.K.
Huko China, Zhou waliwapindua Shang. Ili kueleza ushindi wao walifundisha kwamba Mbingu humpa mfalme mwadilifu haki ya kutawala na kumnyang’anya mfalme asiye mwadilifu — “Mamlaka ya Mbinguni”, wazo lililodumu kwa takriban miaka elfu tatu.
Ugiriki na RomaZama za Giza za Ugirikikaribu 1100–800 K.K.
Baada ya majumba ya kifalme ya Mikene kuanguka, Ugiriki ilikuwa na miji michache na ilikuwa imesahau kuandika. Zana na silaha za chuma zilikuwa zikianza kutumika.
IndiaVijiji vya uwanda wa Gangeskaribu 1200–600 K.K.
Kaskazini mwa India, vijiji vya wakulima vilienea mashariki hadi uwanda wa Ganges, na chuma kikaanza kutumika. Wanaakiolojia wanawatambua watu hawa kwa vyombo vyao maridadi vya udongo vya kijivu vilivyopakwa rangi, na wanawahusisha na zama za baadaye za Veda.
Ulaya Mashariki na nyikaNgome za vilimani katika nyika-msitukaribu 1025–700 K.K.
Katika nyika-msitu ya katikati mwa Ukraine ya leo, wakulima wa utamaduni wa Chernoles walilima nafaka na kujenga ngome juu ya vilima dhidi ya mashambulizi kutoka nyikani. Kwa mtazamo mmoja walikuwa miongoni mwa mababu wa Waslavi; kwa mtazamo mwingine, hakuna uhusiano kama huo.
