Zwiastowanie

Jan van Eyck · c. 1434/1436
National Gallery of Art, Waszyngton

Jan van Eyck namalował tę wysoką, wąską deskę około 1434–1436 roku; była to prawdopodobnie kwatera większego ołtarza, którego pozostałe części zaginęły. Później należała do króla Niderlandów Wilhelma II i do cara Mikołaja I, a do Waszyngtonu trafiła w latach 30. XX wieku.

Van Eyck umieszcza spotkanie w wielkim kościele, a nie w domu, i starannie maluje każdą powierzchnię: wysadzaną klejnotami kapę anioła i jego tęczowe skrzydła, ciemnoniebieski płaszcz Marii, witraże, posadzkę z płytek. Słowa obojga zapisane są złotem – odpowiedź Marii do góry nogami.

Z tekstu

Anioł Gabriel posłany do Marii (Ewangelia Łukasza 1,26–27)

„Witaj, obdarowana łaską” (Ewangelia Łukasza 1,28)

„Oto służebnica Pana” (Ewangelia Łukasza 1,38)

Od artysty

Gotycki kościół zamiast domu w Nazarecie

Gabriel w kapie z czerwono-złotego brokatu, z koroną i berłem

Lilie w wazonie i otwarta księga przed Marią

Płytki posadzki ze scenami z Samsonem oraz Dawidem i Goliatem

Szczegóły

Gabriel

Korona, wysadzana klejnotami kapa i skrzydła w pasy jak tęcza.

Promienie i gołębica

Złote promienie wpadają przez wysokie okno, a z nimi mała biała gołębica.

Maria

Z uniesionymi dłońmi, przed nią otwarta księga.

Lilie

Białe lilie w wazonie, obok taboret z czerwoną poduszką.

Posadzka

Płytki z podpisanymi scenami ze Starego Testamentu: Samson, Dalila, Dawid i Goliat.

Jan van Eyck, Netherlandish, c. 1390–1441. National Gallery of Art, Washington (Andrew W. Mellon Collection, 1937.1.39) · Oil on canvas transferred from panel · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

Wersety

Łk 1:26–38A w szóstym miesiącu Bóg posłał anioła Gabriela do miasta w Galilei, zwanego Nazaret; Do dziewicy zaślubionej mężczyźnie, któremu na imię było Józef, z rodu Dawida; a dziewicy było na imię Maria. Kiedy anioł przyszedł do niej, powiedział: Witaj, obdarowana łaską, Pan jest z tobą. Błogosławiona jesteś między kobietami. Ale ona, ujrzawszy go, zlękła się z powodu jego słów i zastanawiała się, co miałoby znaczyć to pozdrowienie. Wtedy anioł powiedział do niej: Nie bój się, Mario, znalazłaś bowiem łaskę u Boga. Oto poczniesz w swym łonie i urodzisz syna, któremu nadasz imię Jezus. Będzie on wielki i będzie nazwany Synem Najwyższego, a Pan Bóg da mu tron jego ojca Dawida. I będzie królował nad domem Jakuba na wieki, a jego królestwu nie będzie końca. Wtedy Maria powiedziała do anioła: Jak to się stanie, skoro nie obcowałam z mężczyzną? A anioł jej odpowiedział: Duch Święty zstąpi na ciebie i moc Najwyższego zacieni cię. Dlatego też to święte, co się z ciebie narodzi, będzie nazwane Synem Bożym. A oto Elżbieta, twoja krewna, także poczęła syna w swojej starości i jest w szóstym miesiącu ta, którą nazywano niepłodną. Dla Boga bowiem nie ma nic niemożliwego. I powiedziała Maria: Oto służebnica Pana, niech mi się stanie według twego słowa. Wtedy odszedł od niej anioł.