De aanbidding der koningen

Lucas van Leyden · 1513
National Gallery of Art, Washington

Lucas van Leyden graveerde deze grote plaat, 43 cm breed, in 1513. Ze staat vol figuren, elk met een eigen gezicht en kostuum, in een vervallen gebouw.

Maria zit links met het Kind op haar schoot, en Jozef staat erachter met zijn hoed. Een van de wijzen knielt voor hen. De anderen wachten met geschenken — een dekselbeker, een kistje — en een menigte van hun gevolg met spiesen kijkt toe.

Uit de tekst

Ze “vonden zij het Kindeken met Maria, Zijn moeder, en nedervallende hebben zij Hetzelve aangebeden” (Mattheüs 2:11)

Geschenken: “goud en wierook, en mirre” (Mattheüs 2:11)

De ster stond boven de plaats, “waar het Kindeken was” (Mattheüs 2:9)

Van de kunstenaar

De wijzen als drie koningen met een groot gevolg — de traditie, niet de tekst, maakt hen tot koningen en telt er drie

Tulbanden, hoge hoeden en veren voor reizigers uit het Oosten

Een vervallen gebouw van steen en hout

Details

Maria en het Kind

Ze houdt Hem op haar schoot.

De knielende koning

De oudste knielt voor het Kind.

Geschenken

Een rijk geklede koning houdt een dekselbeker vast.

Het gevolg

Een menigte met spiesen en tulbanden achter een muur.

Lucas van Leyden, Netherlandish, c. 1489/94–1533. National Gallery of Art, Washington (Rosenwald Collection, 1943.3.5620) · Engraving on laid paper · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

De verzen

Matt 2:9–11En zij, den koning gehoord hebbende, zijn heengereisd; en ziet, de ster, die zij in het oosten gezien hadden, ging hun voor, totdat zij kwam en stond boven de plaats, waar het Kindeken was. Als zij nu de ster zagen, verheugden zij zich met zeer grote vreugde. En in het huis gekomen zijnde, vonden zij het Kindeken met Maria, Zijn moeder, en nedervallende hebben zij Hetzelve aangebeden; en hun schatten opengedaan hebbende, brachten zij Hem geschenken: goud en wierook, en mirre.