De Bijbel in de kunst · Mattheüs

De aanbidding der koningen

Dürer · c. 1501–1503
The Cleveland Museum of Art

Dürer maakte de houtsneden van het Marialeven rond 1501–05 in Neurenberg en verkocht ze als losse bladen; in 1511 gaf hij de reeks als boek uit.

Maria zit met het Kind op de treden van een vervallen gebouw, Jozef staat achter haar. De oudste koning knielt voor hen, een tweede biedt een hoog gouden vat aan, en de jongste wacht met zijn geschenk; gewapende dienaren en een paard vullen de linkerkant.

Uit de tekst

De ster die zij gezien hadden, stond boven de plaats, “waar het Kindeken was” (Mattheüs 2:9)
Ze vielen neder en hebben Het aangebeden, en brachten geschenken (Mattheüs 2:11)

Van de kunstenaar

Drie koningen — de tekst noemt geen aantal en noemt hen geen koningen; dat is traditie
De jongste koning als Afrikaan, een gewoonte van schilders uit die tijd
Een stal met een os tussen ruïnes in plaats van het “huis” van Mattheüs 2:11

Details

Maria en het Kind

Het Kind reikt naar de knielende koning; Jozef staat erachter.

De oudste koning

Hij knielt blootshoofds, de handen gevouwen.

De ster

Een ster met lange stralen in de hoek van de hemel.

De os

Een os kijkt uit de stal.

Albrecht Dürer, German, 1471–1528. The Cleveland Museum of Art (Dudley P. Allen Fund, 1959.99.12) · Woodcut · Cleveland Museum of Art Open Access: Collection API record "share_license_status": "CC0" (Creative Commons Zero, https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/).

De verzen

Matt 2:1–12Toen nu Jezus geboren was te Bethlehem, gelegen in Judea, in de dagen van den koning Herodes, ziet, enige wijzen van het Oosten zijn te Jeruzalem aangekomen. Zeggende: Waar is de geboren Koning der Joden? want wij hebben gezien Zijn ster in het Oosten, en zijn gekomen om Hem te aanbidden. De koning Herodes nu, dit gehoord hebbende, werd ontroerd, en geheel Jeruzalem, met hem. En bijeenvergaderd hebbende al de overpriesters en Schriftgeleerden des volks, vraagde van hen, waar de Christus zou geboren worden. En zij zeiden tot hem: Te Bethlehem, in Judea gelegen; want alzo is geschreven door den profeet: En gij Bethlehem, gij land Juda! zijt geenszins de minste onder de vorsten van Juda; want uit u zal de Leidsman voortkomen, Die Mijn volk Israel weiden zal. Toen heeft Herodes de wijzen heimelijk geroepen, en vernam naarstiglijk van hen den tijd, wanneer de ster verschenen was; En hen naar Bethlehem zendende, zeide: Reist heen, en onderzoekt naarstiglijk naar dat Kindeken, en als gij Het zult gevonden hebben, boodschapt het mij, opdat ik ook kome en Datzelve aanbidde. En zij, den koning gehoord hebbende, zijn heengereisd; en ziet, de ster, die zij in het oosten gezien hadden, ging hun voor, totdat zij kwam en stond boven de plaats, waar het Kindeken was. Als zij nu de ster zagen, verheugden zij zich met zeer grote vreugde. En in het huis gekomen zijnde, vonden zij het Kindeken met Maria, Zijn moeder, en nedervallende hebben zij Hetzelve aangebeden; en hun schatten opengedaan hebbende, brachten zij Hem geschenken: goud en wierook, en mirre. En door Goddelijke openbaring vermaand zijnde in den droom, dat zij niet zouden wederkeren tot Herodes, vertrokken zij door een anderen weg weder naar hun land.

Bekijk het op de site van het museum