Marubutan Finikiya a birane kamar Byblos da Taya sun yi rubutu da haruffa 22 kawai. Daga baya Hellenawa suka ɗauki waɗannan haruffa, kuma haruffan Latin da na Cyrillic sun fito daga gare su. Rubutun Ibrananci na farko yana kusa da su sosai.
Kundin sani › A wancan lokaci a duniya
A cikin Littafi Mai Tsarki · kimanin 1000 K.H. · Urushalima
Dawuda ya ci Urushalima
Bayan an shafe shi sarki bisa dukan Isra’ila, Dawuda ya ci birnin Yebusiyawa, Urushalima, ya mai da shi hedkwatarsa, Birnin Dawuda.
2Sam 5:1–12
Dukan kabilar Isra’ila suka zo wurin Dawuda a Hebron suka ce, “Mu nama da jininka ne. A dā da Shawulu yake sarauta a bisanmu, kai ne kake bi Isra’ilawa zuwa yaƙe-yaƙensu. Ubangiji kuwa ya ce maka, ‘Za ka zama makiyayi mutanena Isra’ila, za ka kuma zama sarkinsu.’ ” Sa’ad da dukan dattawan Isra’ila suka zo wurin Sarki Dawuda a Hebron, sarki ya yi yarjejjeniya da su a gaban Ubangiji, suka kuwa naɗa Dawuda sarki bisa Isra’ila. Dawuda yana da shekara talatin ɗaya sa’ad da ya zama sarki, ya kuma yi mulki shekara arba’in. A Hebron ya yi mulki a bisa Yahuda shekara bakwai da wata shida, a Urushalima kuma ya yi mulki a bisa Isra’ila da Yahuda shekara talatin da uku. Sarki da mutanensa suka tafi Urushalima don su kai wa Yebusiyawan da suke zaune a can hari, Yebusiyawa suka ce wa Dawuda, “Ba za ka shiga nan ba; ko makafi da guragu kaɗai ma za su kore ka.” Suka yi tsammani suna cewa, “Dawuda ba zai iya shiga can ba.” Duk da haka, Dawuda ya kame kagarar Sihiyona, wadda ta zama Birnin Dawuda. A ranar, Dawuda ya ce, “Duk wanda zai kame Yebusiyawa, dole yă yi amfani da wuriyar ruwa don yă kai ga waɗannan ‘guragu da makafi’ waɗanda suke abokan gāban Dawuda.” Shi ya sa suka ce, “ ‘Makafi da guragu’ ba za su shiga fadan sarki ba.” Sai Dawuda ya zauna a kagarar, ya kuma kira ta Birnin Dawuda. Ya gina wuraren da suke kewaye da ita, tun daga madogaran gini zuwa ciki. Ya yi ta ƙara ƙarfi, gama Ubangiji Allah Maɗaukaki yana tare da shi. To, Hiram sarkin Taya ya aiki manzanni wurin Dawuda tare da gumaguman itacen al’ul, da kafintoci, da kuma maginan duwatsu, suka kuwa gina wa Dawuda fada. Dawuda kuwa ya gane Ubangiji ya naɗa shi sarki bisa Isra’ila, ya kuma ɗaukaka masarautarsa saboda mutanensa Isra’ila.A lokaci ɗaya a duniya
Dawuda ya ci Urushalima kimanin 1000 K.H. ya kuma mai da ita babban birninsa. A wajen Littafi Mai Tsarki sunansa ya fara bayyana kimanin ƙarni ɗaya da rabi daga baya, a kan wani dutse daga Tel Dan da yake maganar “Gidan Dawuda”. Ga duniya a kimanin 1000 K.H.
Mesofotamiya da Gabas ta TsakiyaHaruffa sun yaɗukimanin 1050 K.H.
MasarMasar a rarrabekimanin 1069–664 K.H.
Masar ta rabu tsakanin sarakuna masu mulki daga Tanis a bakin Nilu da manyan firistocin Amun a Thebes. 1 Sarakuna 3:1 ya ce Solomon ya auri ’yar Fir’auna; wane Fir’auna ne ana muhawara a kai.
SinIzinin Samakimanin 1046 K.H.
A Sin daular Zhou ta kifar da Shang. Don su bayyana nasararsu sun koyar cewa Sama tana ba da ’yancin mulki ga sarki mai adalci, tana kuma karɓe shi daga marar adalci — “Izinin Sama”, ra’ayin da ya daɗe kimanin shekaru dubu uku.
Giris da RomaZamanin Duhu na Girkakimanin 1100–800 K.H.
Bayan fadojin Mycenae sun faɗi, Girka tana da garuruwa kaɗan kuma ta manta da yadda ake rubutu. Kayan aiki da makamai na ƙarfe suna shigowa amfani.
IndiyaƘauyukan filin Gangeskimanin 1200–600 K.H.
A arewacin Indiya, ƙauyukan manoma sun yaɗu zuwa gabas cikin filin Ganges, aka kuma fara amfani da ƙarfe. Masu binciken kayan tarihi sun san waɗannan mutane ta tukwanensu masu kyau na Painted Grey Ware (tukwane masu launin toka da zane), suna kuma haɗa su da zamanin Veda na baya.
Gabashin Turai da filayen ciyawaKagaran tuddai a dajin filin ciyawakimanin 1025–700 K.H.
A dajin filin ciyawa na tsakiyar Ukraine ta yau, manoman al’adar Chernoles sun noma hatsi suka kuma gina kagara a kan tuddai don kāriya daga harin mutanen filin ciyawa. Bisa ga wani ra’ayi suna cikin kakannin Slav; bisa ga wani kuma, babu irin wannan dangantaka.
