Ký lục và thầy thông giáo

Ở Y-sơ-ra-ên xưa ít người biết đọc biết viết, nên các ký lục viết thay cho họ: hợp đồng và văn tự, thư từ, biên nhận và danh sách. Một ký lục có thể ngồi ở cửa thành và viết cho những ai không biết viết. Các vua có quan ký lục hoàng gia, một quan chức cao cấp lo giữ sổ sách, cố vấn và coi sóc tiền bạc — Se-ra-gia dưới thời Đa-vít, Sép-na dưới thời Ê-xê-chia, Sa-phan dưới thời Giô-si-a. Nghề này được học khi theo làm học trò một người thầy, thuở ban đầu là trong các gia tộc ký lục (1 Sử Ký 2:55). Họ viết bằng bút sậy và mực than trên giấy cói hay da thuộc, và cắt cuộn sách bằng dao nhỏ (Giê-rê-mi 36:23).

Ba-rúc chép lời Giê-rê-mi đọc cho: “tôi dùng mực chép vào cuốn sách” (Giê-rê-mi 36:18). Phao-lô cũng đọc cho người khác chép thư: Tẹt-tiu chép thư Rô-ma (Rô-ma 16:22), và Phao-lô tự tay thêm lời chào. Sau thời lưu đày, chữ này mang nghĩa là học giả về Luật pháp Môi-se — E-xơ-ra là “một văn sĩ thạo luật pháp của Môi-se” (E-xơ-ra 7:6). Đến thời Tân Ước, các thầy thông giáo sao chép, giảng dạy và giải thích Luật pháp; phần đông gắn với người Pha-ri-si, và một số ngồi trong Tòa Công luận, hội đồng tối cao của người Do Thái. Người ta chào họ là “Ra-bi”, và họ mặc áo dài (Mác 12:38).