Najbardziej znany faraon Nowego Państwa zbudował świątynie w Abu Simbel i nową stolicę w delcie, Pi-Ramesse. Według jednego poglądu był faraonem wyjścia z Egiptu; Biblia nie podaje imienia faraona.
Encyklopedia › W tym samym czasie na świecie
W Biblii · XV lub XIII wiek p.n.e. (datowanie sporne) · Ramzes w delcie Nilu
Wyjście z Egiptu
Po nocy Paschy Izraelici wyruszają z Ramzesu. Badacze datują wyjście z Egiptu albo na ok. 1446 p.n.e., albo na XIII wiek p.n.e.
Wj 12:29–42
A o północy PAN zabił wszystko, co pierworodne w ziemi Egiptu, od pierworodnego syna faraona, zasiadającego na jego tronie, aż do pierworodnego więźnia, który był w więzieniu, oraz wszystko, co pierworodne z bydła. Wstał tej nocy faraon, a z nim wszyscy jego słudzy oraz wszyscy Egipcjanie; i podniósł się w Egipcie wielki krzyk, bo nie było domu, w którym nie byłoby umarłego. Faraon wezwał Mojżesza i Aarona w nocy i powiedział: Wstańcie, wyjdźcie spośród mego ludu, wy i synowie Izraela. Idźcie i służcie PANU, jak mówiliście. Zabierzcie też swoje trzody i bydła, jak żądaliście, i idźcie. Mnie też błogosławcie. I Egipcjanie przynaglali lud, aby ich jak najszybciej wyprawić z ziemi, bo mówili: Wszyscy pomrzemy. Wziął więc lud swoje ciasto, zanim się zakwasiło, i dzieże owinięte w swoje szaty i kładli je na swoje ramiona. Synowie Izraela postąpili według nakazu Mojżesza i pożyczyli od Egipcjan srebrne i złote przedmioty oraz szaty. A PAN dał ludowi łaskę w oczach Egipcjan, tak że im pożyczyli. I złupili Egipcjan. Wyruszyli więc synowie Izraela z Ramzes do Sukkot, około sześciuset tysięcy pieszych mężczyzn, nie licząc dzieci. Ale szło z nimi też mnóstwo obcego ludu oraz owce i bydło, bardzo liczny dobytek. I popiekli przaśne placki z ciasta, które wynieśli z Egiptu, bo nie było zakwaszone. Ponieważ zostali wygnani z Egiptu, nie mogli zwlekać i nie przygotowali sobie też żadnej żywności. A czas przebywania synów Izraela, którzy mieszkali w Egipcie, wynosił czterysta trzydzieści lat. I stało się tak, że po upływie czterystu trzydziestu lat, tego samego dnia, wszystkie zastępy PANA wyszły z ziemi Egiptu. Ta noc ma być obchodzona dla PANA, dlatego że wyprowadził ich z ziemi Egiptu. Ta noc ma być więc obchodzona dla PANA przez wszystkich synów Izraela po wszystkie ich pokolenia.W tym czasie na świecie
Kiedy nastąpiło wyjście z Egiptu, pozostaje sporne. Według jednego poglądu w XV wieku p.n.e., licząc wstecz od 1 Księgi Królewskiej 6,1; według innego w XIII wieku p.n.e., gdy Ramzes II budował miasta w delcie Nilu (Księga Wyjścia 1,11 wymienia Ramzes). Niektórzy historycy uważają, że nie da się go datować. Oto świat tamtych stuleci.
EgiptRamzes IIpanował 1279–1213 p.n.e.
EgiptPierwsza wzmianka o Izraeluok. 1208 p.n.e.
Stela zwycięstwa faraona Merneptaha, syna Ramzesa II, wymienia „Izrael” wśród ludów, które pokonał w Kanaanie – to najstarsza wzmianka o Izraelu znaleziona poza Biblią. Znajduje się dziś w Muzeum Egipskim w Kairze.
Grecja i RzymMykenyok. 1250 p.n.e.
W Grecji wojowniczy królowie Myken zbudowali Lwią Bramę swojej cytadeli. Tę epokę pałaców i wojen wspominały później Homerowe opowieści o wojnie trojańskiej.
ChinyPierwsze chińskie pismook. 1250–1050 p.n.e.
W Anyang, ostatniej stolicy dynastii Shang, królowie zadawali pytania przodkom, rozłupując żarem kości wołów i skorupy żółwi, i zapisywali na nich odpowiedzi. Te „kości wróżebne” to najstarsze znane chińskie pismo.
IndieRigwedaok. 1500–1200 p.n.e.
W północno-zachodnich Indiach poeci układali w sanskrycie hymny Rigwedy, najstarsze święte teksty hinduizmu. Przez wiele stuleci przekazywano je z pamięci, zanim zostały spisane.
AmerykaOlmekowieok. 1200–900 p.n.e.
Na wybrzeżu Zatoki Meksykańskiej Olmekowie z San Lorenzo rzeźbili kolosalne kamienne głowy, niektóre wysokie na prawie 3 metry. Byli pierwszą wielką cywilizacją Mezoameryki.
Europa Wschodnia i stepPasterze stepuok. 1800–1200 p.n.e.
Od Dniepru po Ural pasterze epoki brązu z kultury zrębowej, nazwanej tak od grobów obudowanych belkami, hodowali bydło i owce na stepie i mieszkali w małych wioskach nad rzekami.
